Η Ελλάδα ήταν «θεατής» στις λύσεις!

- Γράφει ο ΜΙΛΤΟΣ ΓΗΤΑΣ,δημοσιογράφος

• Έφθασε η πολυπόθητη και πολυσυζητημένη μέρα της εξόδου από τα μνημόνια. Πόσα και πόσα δεν έχουμε ακούσει για αυτή την ημέρα –ορόσημο- που για να την φτάσουμε ημερολογιακά στιγματίστηκε μια ολόκληρη γενιά. Παρόλες τις γιορτινές πολιτικές ιαχές, κυρίως της σημερινής Κυβέρνησης, η ελληνική οικονομία βρίσκεται ακόμη σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Χρειάζεται γρήγορα καλές και ηχηρές ειδήσεις, που θα λειτουργήσουν σαν μαγνήτης για ξένους επενδυτές. Το ρίσκο της εξόδου από το ευρώ μπορεί να έχει απομακρυνθεί, όμως οι μεγάλες, καλές ειδήσεις αργούν.
Η Ελλάδα δημιούργησε τα δικά της προβλήματα, αλλά ήταν σε μεγάλο βαθμό θεατής καθώς της επιβλήθηκαν λύσεις από άλλους. Οι κανόνες των προγραμμάτων διάσωσής της αντικατόπτριζαν την εγκατάσταση της απόλυτης λιτότητας ως επίσημου δόγματος της ευρωζώνης.
Και ήταν το θύμα της κακής πολιτικής καθώς και της πολιτικής εξουσίας. Ωστόσο, οι προβλέψεις για την ανάκαμψή της αποδείχθηκαν αμείλικτα αισιόδοξες, καθώς η λιτότητα που επισκέφθηκε τη χώρα, προκάλεσε, όπως ήταν εντελώς προβλέψιμο, την εμβάθυνση της ύφεσης και καθιστούσε τα χρέη της όλο και πιο αδύνατο να αποπληρωθούν.
Τώρα, η Ελλάδα, που έχει απομείνει με ανεπαρκείς δημόσιες υπηρεσίες, πολύ υψηλούς φορολογικούς συντελεστές, αδύναμα θεσμικά όργανα και άθλια δημογραφικά στοιχεία, θα πρέπει να πετυχαίνει μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα για τις επόμενες τέσσερις δεκαετίες. Δε το λες και εύκολο αυτό!
Πολύ συχνά στη σημερινή Ευρώπη, τα μεγάλα προβλήματα δεν λύνονται από διπλωμάτες, αλλά μάλλον μετατρέπονται σε χρόνιες ασθένειες που παραμένουν ανεκτές, έως ότου δεν είναι. Είναι αλήθεια ότι οι τραπεζικές μεταρρυθμίσεις και οι θεσμικές αλλαγές έχουν καταστήσει την ευρωζώνη πιο ανθεκτική αλλά η «αποτυχία» της να καταρρεύσει τελικά μάλλον εξέθρεψε τον εφησυχασμό.
Τους τελευταίους μήνες, εν μέσω ασυνήθιστα θετικών πολιτικών και οικονομικών συνθηκών, οι κυβερνήσεις δεν κατάφεραν να συγκεντρώσουν τη βούληση να δημιουργήσουν την άμυνα της ζώνης του ευρώ ενάντια σε επόμενα οικονομικά σοκ. Επίσης, δεν χρησιμοποίησαν το χώρο που τους παρείχαν οι μικρότεροι αριθμοί μεσογειακών διαβάσεων μεταναστών και προσφύγων για να παράγουν μια μακροπρόθεσμη στρατηγική για το άσυλο. Αντ’ αυτού καταναλώθηκαν σε άσκοπη αντιπαράθεση για τις ποσοστώσεις. Οι πρόχειρες λύσεις στην Τουρκία και τη Λιβύη δεν μπορούν να διαρκέσουν για πάντα. Τι θα γίνει άραγε αν καταρρεύσει η Τουρκία;
Αυτά τα ζητήματα συνεχίζονται για χρόνια, διαβρώνοντας την εμπιστοσύνη μεταξύ των χωρών. Όπως φαίνεται, οι κυβερνήσεις επιλέγουν πάντα την εύκολη διέξοδο. Είναι απλούστερο να περιφρονούν και να καθυστερούν παρά να σπάσουν τα ταμπού, όπως η διαγραφή του ελληνικού χρέους ή η σφυρηλάτηση μιας ενιαίας πολιτικής ασύλου. Ένα μάθημα, λοιπόν, που πήραμε από την Ελληνική κρίση είναι ότι το ενιαίο νόμισμα είναι πιο δύσκολο να σπάσει απ’ ότι προέβλεπαν οι επικριτές του κι ένα άλλο είναι ότι η ΕΕ θα φτάσει στα άκρα, συμπεριλαμβανομένης και της εξαθλίωσης των δικών της μελών, για να αποφύγει τη λήψη σκληρών αποφάσεων.
Η ικανότητα της ΕΕ να αναβάλει δύσκολες αποφάσεις κάποτε ήταν δείγμα της ανθεκτικότητάς της, ή τουλάχιστον της ικανότητά της να διαχειρίζεται τις διαφωνίες. Αλλά σε έναν πιο απρόβλεπτο κόσμο, όπου η Ευρώπη αγωνίζεται κατά της αστάθειας εκτός των συνόρων της και κατά του λαϊκισμού στο εσωτερικό της, κινδυνεύει να γίνει η μεγάλη της αδυναμία.