Ο Παύλος Βρέλλης (1923-2010), ο γνωστός γλύπτης, γεννήθηκε στα Γιάννινα. Ήταν από παλαιά γιαννιώτικη οικογένεια. Έμεινε ορφανός 4 ετών και η θεία του Σοφία Παραμυθιώτη, δασκάλα, τον μεγάλωσε όπως και τα τέσσερα ορφανά αδέλφια του! Γιαννιώτης γέννημα και θρέμμα, όπως λέμε, τιμά τα Γιάννινα με τα καλλιτεχνήματά του, που αρκετά απ’ αυτά βρίσκονται σε διάφορα Μουσεία του κόσμου. Και υπήρξε μεγάλη προσωπική επιτυχία του –κοντά στις τόσες άλλες- που εξέθεσε έργα στην Tate Gallery του Λονδίνου – όπου δε σε δέχονται αν δεν είσαι φτασμένος και ξεχωριστός καλλιτέχνης, αφού τα κριτήρια είναι ιδιαίτερα αυστηρά και ιδιαίτερα απαιτητικά. * * *  Ήδη από σπουδαστής της Ζωσιμαίας Παιδαγωγικής Ακαδημίας, ο Π. Βρέλλης είχε ασχοληθεί με την χαρακτική και την γλυπτική, που ήταν το μεγάλο του πάθος, αν και τότε, όπως ο ίδιος έγραψε, δεν γνώριζε πολλά πράγματα. Το πρώτο έργο του, σπουδαστής ακόμη και εντελώς αυτοδίδακτος, ήταν η προτομή του Μητροπολίτη Ιωαννίνων Σπυρίδωνα, την οποία και δώρισε στη Σχολή του. Αλλά η μεγάλη επιδεξιότητα του σπουδαστή της Ακαδημίας φαινόταν στις απομιμήσεις των ξηρών και νωπών φρούτων. Τα μήλα, τα καρύδια, οι ελιές και τόσα άλλα που τα έφτιαχνε με πηλό, κερί ή γύψο, κατέπλησσαν μεγάλους και μικρούς! * * *  Οι σπουδές του βέβαια στη Σχολή Καλών Τεχνών έδωκαν στον καλλιτέχνη όλα τα εφόδια για την μετέπειτα δημιουργία του. Τα ταξίδια του στο Εξωτερικό και η γνώση των σύγχρονων ρευμάτων τέχνης τον βοήθησαν πολύ. Κι αφού ο γλύπτης εργάστηκε για 3 χρόνια στο Αρχαιολογικό Μουσείο των Αθηνών, όπου και οργάνωσε την τεχνική του τμήματος αναπαραγωγής κλασσικών έργων, γύρισε στα Γιάννινα. Από το 1958 δίδαξε στη Ζωσιμαία Σχολή και παράλληλα στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. * * *  Σήμερα το όνομα του Π. Βρέλλη είναι ταυτόσημο με τα Κέρινα Ομοιώματα, που είναι μέρος της δουλειάς του. Το Μουσείο Βρέλλλη ως ποιότητα δουλειάς είναι ανώτερο από το γνωστό Μουσείο Τισσώ στο Λονδίνο και στο Παρίσι. Ακόμη, σ’ αυτά τα Μουσεία έχουμε μόνο ομοιώματα διαφόρων προσωπικοτήτων ή προσώπων που βρίσκονται στην επικαιρότητα, ενώ στο Μουσείο Βρέλλη έχουμε ολόκληρες ενότητες, με κύριο θέμα τους Έλληνες αγωνιστές στην Ήπειρο στους προεπαναστατικούς χρόνους: «Σαν φόρο τιμής, αγάπης και πίστης έφτιασα αυτό το μικρό Μουσείο της προεπανάστασης (1611-1822) στην Ήπειρο. Η αγάπη και η λατρεία που είχα από μικρό παιδί στους ήρωες της Επανάστασης του 1821, ήταν το ερέθισμα», γράφει ο ίδιος στον Οδηγό του. * * *  Μερικά στοιχεία για τα υλικά από τα οποία είναι φτιαγμένα τα κέρινα ομοιώματα, που με τόση αγάπη, φαντασία και με πάρα πολύ κόπο, έφτιαξε ο καλλιτέχνης Παύλος Βρέλλης. Όλα τα πρόσωπα και τα χέρια, πόδια, είναι καθαρό κερί μέλισσας. Τα μαλλιά είναι από φυσική τρίχα, μερικά έχουν συνθετική και οι τρίχες επάνω στο κερί είναι καρφωμένες μία – μία με τον ανάλογο χρωματισμό στη φύτρα τους!  Τα σώματα είναι από γύψο και λινάτσα ή τζίβα ή λινάρι λεπτό με σκελετό από σίδερο. * * *  Οι σπηλιές, τα βράχια κι άλλες γωνιές είναι κατασκευασμένες από λινάτσα και γύψο. Χρειάστηκαν περίπου 180 μέτρα λινάτσα, που δουλεύτηκε με 50 περίπου σακκιά γύψο. Από πανί και γύψο είναι φτιαγμένα και τα τσαρούχια των Τούρκων και των Αρβανιτάδων, στα οποία δόθηκε η ανάλογη πατίνα, ώστε να φαίνονται παλαιά. Όλα τα αντικείμενα, φορεσιές και άλλα είναι φτιαγμένα από τον ίδιο με πολύ φθηνά υλικά, αγορασμένα από παλιατζίδικα από διάφορα μέρη της Ελλάδας, αλλά και μερικά από προσφορές φίλων. Θα αναφέρω μόνο, ότι τα βιβλία των «Δασκάλων του Γένους», όπως γράφει ο ίδιος, «χάραξα σε καλούπια ομάδες βιβλίων (με βάση αυθεντικά) και ύστερα χύτευσα μέσα σ’ αυτά, γύψο. Με ανάλογη πατίνα προετοίμασα τη γύψινη πρόσοψή τους, ώστε να δίνει την αίσθηση του δερματόδετου τόμου και τα χρωμάτισα προσεκτικά». * * *  Αξίζει να αναφέρουμε ότι «το Πυροβόλο στη σύνθεση του «Ορεινού Πυροβολικού» είναι δωρεά της VIII Μεραρχίας. Το «Σώμα Υλικού Πολέμου» χάρισε στο Μουσείο πολύτιμα αντικείμενα: Οι ασύρματοι, το μυδραλιοβόλο, οι χειροβομβίδες, τα όπλα και τα πυρομαχικά στη «Μάχη της Κρήτης», τα αντικείμενα στη Σπηλιά του Καλπακίου, είναι (ενδεικτικά) κάποια από τα αντικείμενα που μου προσέφεραν», γράφει ο ίδιος. * * *  Για το Μουσείο του ο Π. Βρέλλης, αναφέρει ότι το σχέδιο, η εκτέλεση για το μεγάλο πέτρινο οικοδόμημα, που είναι δείγμα φρουριακής, αστικής αρχιτεκτονικής της ενδοχώρας της Ηπείρου, είναι όλα δικά του. Επάνω οι οντάδες και κάτω τα κατώγια με τα καλντερίμια για τα ζώα… Πόρτες εξόδου και σ’ όλα τ’ άλλα και μια καταχύτρα (ζεματίστρα), δηλ. η μικρή παραθύρα επάνω από την πόρτα, απ’ όπου έχυναν ζεματιστό νερό στους Τούρκους!  Τη στέγη του οικοδομήματος στολίζουν 22 καμινάδες, που λειτουργούν ως αεραγωγοί. * * *  Όλες οι συνθέσεις είναι εξαιρετικές και βλέπει κανείς τον αγώνα των Ελλήνων σε πολλούς τομείς: «Το Κρυφό Σχολειό», «Ο Ελληνισμός στις Φυλακές», «Ο Αγ. Κοσμάς», «Η ανατίναξη στο Κούγκι», «Ιωάννης Μαυκρυγιάννης», «Φιλική Εταιρεία», «Γυναίκες της Πίνδου», «Η Κυρά της Ρω», «Θεόδωρος Κολοκοτρώνης», «Τέλος του Αλή πασά» και όλα εξαιρετικά. * * *  Στον πρόλογο του «Οδηγού» του, ο Καλλιτέχνης γράφει: «Ευχαριστώ αυτούς που κράτησαν τη Θρησκεία μου, τη Γλώσσα μου και την Εθνικότητά μου για να είμαι Χριστιανός και να λέγομαι Έλληνας».