Είναι ένα γνώριμο διαχρονικό φαινόμενο, είτε πρόκειται για την αυτοδιοίκηση πρώτου βαθμού είτε για τον δεύτερο βαθμό. Δήμαρχοι, δημοτικοί σύμβουλοι, περιφερειάρχες και περιφερειακοί σύμβουλοι εξελέγησαν ως εκφραστές της ανανέωσης, της ανεξαρτησίας και της αποφασιστικότητας.

Παρουσιάστηκαν ως άνθρωποι που δεν χρωστούν σε κανέναν, που θα συγκρουστούν με κατεστημένα συμφέροντα, που θα δώσουν λύσεις εκεί όπου οι προηγούμενοι απέτυχαν. Ωστόσο, δεν περνά πολύς καιρός μέχρι οι μεγάλες εξαγγελίες να μετατραπούν σε μικρές διαχειριστικές κινήσεις και οι υποσχέσεις να χαθούν μέσα στη γραφειοκρατία, στις ισορροπίες και στις δικαιολογίες. Η πιο συνηθισμένη απάντηση είναι ότι «τα πράγματα είναι πιο δύσκολα απ’ όσο φαίνονται». Αναμφίβολα, η διοίκηση δεν είναι εύκολη υπόθεση. Υπάρχουν θεσμικά εμπόδια, περιορισμένοι πόροι και σύνθετες διαδικασίες. Όμως άλλο πράγμα η αντικειμενική δυσκολία και άλλο η καλλιέργεια προσδοκιών που ποτέ δεν υπήρχε πραγματική δυνατότητα να εκπληρωθούν. Η πολιτική αξιοπιστία δεν δοκιμάζεται όταν όλα πηγαίνουν καλά αλλά δοκιμάζεται όταν χρειάζεται να ειπωθεί η αλήθεια, ακόμη κι αν αυτή δεν είναι ευχάριστη.

Εξίσου απογοητευτική είναι η εικόνα όσων εμφανίστηκαν ως ανεξάρτητοι και ελεύθεροι, αλλά πολύ γρήγορα αποδείχθηκε ότι κουβαλούν κι εκείνοι βαρίδια. Κομματικές εξαρτήσεις, προσωπικές υποχρεώσεις, τοπικά δίκτυα επιρροής ή φόβος του πολιτικού κόστους περιορίζουν την ελευθερία των κινήσεων. Εκεί που οι πολίτες περίμεναν τομές, βλέπουν προσεκτικές ισορροπίες. Εκεί που περίμεναν συγκρούσεις με τις παθογένειες, παρακολουθούν συμβιβασμούς που βαφτίζονται «ρεαλισμός». Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική που αρκείται στις λεγόμενες μικρές αλλαγές. Ένα πεζοδρόμιο που επισκευάζεται, μια πλατεία που αναμορφώνεται, μια ασφαλτόστρωση που προβάλλεται ως μεγάλη επιτυχία. Χρήσιμες παρεμβάσεις, ασφαλώς, αλλά όχι εκείνες που αλλάζουν την καθημερινότητα ή δημιουργούν προοπτική για έναν τόπο. Οι πολίτες δεν ψήφισαν για να δουν απλώς καλύτερη διαχείριση της ρουτίνας. Ψήφισαν γιατί πίστεψαν ότι κάτι ουσιαστικό μπορεί να αλλάξει. Η μεγαλύτερη ζημιά, όμως, δεν είναι η καθυστέρηση των έργων ούτε η διάψευση των προσδοκιών. Είναι η φθορά της εμπιστοσύνης. Κάθε ανεκπλήρωτη υπόσχεση ενισχύει τον θυμό και την απογοήτευση. Κάθε προεκλογική εξαγγελία που ξεχνιέται, κάνει τους πολίτες να αντιμετωπίζουν με δυσπιστία την επόμενη. Και όταν η δυσπιστία γίνει κανόνας, η δημοκρατία αποδυναμώνεται, γιατί η συμμετοχή υποχωρεί και η απαξίωση κυριαρχεί. Οι πολίτες δεν ζητούν θαύματα ούτε αλάνθαστους τοπικούς ηγέτες. Ζητούν ειλικρίνεια, συνέπεια και λογοδοσία. Προτιμούν έναν αιρετό που θα υποσχεθεί λίγα και θα τα υλοποιήσει, παρά κάποιον που θα εξαγγείλει τα πάντα και θα παραδώσει ελάχιστα. Η εμπιστοσύνη δεν οικοδομείται με εντυπωσιακά συνθήματα ούτε με επικοινωνιακές εικόνες. Κερδίζεται καθημερινά, με πράξεις που αποδεικνύουν ότι η ψήφος των πολιτών δεν ήταν απλώς ένα σκαλοπάτι για την εξουσία, αλλά μια ευθύνη που δεν ξεχνιέται την επομένη των εκλογών.

Μίλτος Γήτας