Είναι γνωστό ότι η Ήπειρος συγκαταλέγεται στις πλέον ευνοημένες υδρολογικά περιοχές της χώρας. Τα ποτάμια της, οι αστείρευτες πηγές και οι λίμνες της, αποτελούν έναν ανεκτίμητο φυσικό πλούτο, που τη διαφοροποιεί από την άλλη Ελλάδα, η οποία - ειδικά τα τελευταία χρόνια - δοκιμάζεται έντονα από τη λειψυδρία. Το γεγονός όμως ότι η περιοχή μας διαθέτει άφθονους υδάτινους πόρους, δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν προβλήματα και μάλιστα σοβαρά.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τα όλο και συχνότερα ακραία καιρικά φαινόμενα και οι ανθρώπινες παρεμβάσεις στα ποτάμια συστήματα, καθιστούν επιτακτική την ανάγκη για καλύτερη διαχείριση και ουσιαστική αντιπλημμυρική θωράκιση. Οι καταστροφές που συχνά προκαλούν οι πλημμύρες σε διάφορες περιοχές, αποτελούν μια ακόμη υπενθύμιση ότι η πρόληψη είναι μονόδρομος!

Ακριβώς, αυτή την ανάγκη αναδεικνύει η μελέτη για τα ποτάμια συστήματα του Λούρου και του Αράχθου, η οποία εκπονήθηκε από ερευνητική ομάδα με επιστημονικά υπεύθυνο τον καθηγητή Γεωλογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Αβραάμ Ζεληλίδη και παρουσιάστηκε χθες στην Περιφέρεια Ηπείρου.

Η παρέμβαση Καχριμάνη

Ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλ. Καχριμάνης συνεχάρη τον καθηγητή Αβραάμ Ζεληλίδη και την ερευνητική ομάδα για τη μελέτη τους, επισημαίνοντας ότι τα πλημμυρικά φαινόμενα έχουν προκαλέσει κατά καιρούς σημαντικές ζημιές στην περιοχή.

Παράλληλα, εξέφρασε τη διαφωνία του για τη μεταφορά της αρμοδιότητας των δασών από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ενώ αναφέρθηκε και στα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο Λούρος από τη συσσώρευση φερτών υλικών. Όπως είπε, υπάρχει ήδη η έγκριση του αρμόδιου Υπουργείου για την απομάκρυνσή τους, προκειμένου να βελτιωθεί η λειτουργία του ποταμού και να περιοριστεί ο κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων.

Συγκεκριμένες προτάσεις

Τα συμπεράσματα της έρευνας από την «ομάδα Ζεληλίδη» συνοδεύονται από συγκεκριμένες προτάσεις, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι απαιτούνται άμεσες παρεμβάσεις, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων που θα μπορούσαν να προκαλέσουν σοβαρές καταστροφές σε υποδομές, περιουσίες και φυσικό περιβάλλον.

Στον Λούρο

Σύμφωνα με τη μελέτη, στο Λούρο ποταμό απαιτείται συστηματικός καθαρισμός και συντήρηση της κοίτης. Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, κορμοί δέντρων, κλαδιά και εκτεταμένες συστάδες καλαμιών μειώνουν τη διατομή του ποταμού και εγκυμονούν σοβαρούς κινδύνους, καθώς σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων μπορούν να φράξουν γέφυρες και τεχνικά έργα, προκαλώντας υπερχειλίσεις.

Οι ερευνητές προτείνουν την απομάκρυνση των φερτών υλικών και της πυκνής βλάστησης από κρίσιμα σημεία, ώστε να αυξηθεί η παροχετευτική ικανότητα του ποταμού και να προστατευθούν τόσο οι υποδομές, όσο και οι ανθρώπινες δραστηριότητες.

Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην προστασία των ιχθυοκαλλιεργειών που λειτουργούν στον ποταμό, καθώς και στη διατήρηση και ενίσχυση των βασικών πηγών του, όπως αυτές της Βουλιάστας και του Αγίου Γεωργίου, μέσω έργων εμπλουτισμού του υδροφόρου ορίζοντα.

Η μελέτη εισηγείται ακόμη την καταγραφή όλων των πηγών που βρίσκονται στην κοίτη του ποταμού και την αξιοποίησή τους, με ειδική αναφορά στις πηγές κοντά στο Βαθύ, ενώ προτείνεται να εξεταστεί και ο παραπόταμος της περιοχής για την ύπαρξη πρόσθετων υδάτινων αποθεμάτων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στους έντονους μαιανδρισμούς του Λούρου, όπου απαιτούνται συνεχείς παρεμβάσεις καθαρισμού και εκβάθυνσης της κοίτης, προκειμένου να διευκολύνεται η φυσική ροή των υδάτων. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι οι εκτροπές της ροής για αρδευτικές ανάγκες και για την εξυπηρέτηση ιχθυοκαλλιεργειών μεταβάλλουν τη φυσική λειτουργία του ποταμού, ενώ καταγράφεται και σημαντική κατανάλωση νερού για την άρδευση καλλιεργειών καλαμποκιού.

Στον Άραχθο

Σημαντικές επισημάνσεις καταγράφονται στην μελέτη και για τον Άραχθο, όπου εντοπίζονται περιοχές με αυξημένο πλημμυρικό κίνδυνο.

Η ερευνητική ομάδα αναφέρεται ειδικά στην περιοχή της Μονής Κοιμήσεως της Θεοτόκου, κοντά στη συμβολή του Μετσοβίτικου ποταμού με παραπόταμο, όπου στο παρελθόν σημειώθηκαν πλημμύρες που προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές στις εγκαταστάσεις της μονής. Για τη συγκεκριμένη θέση προτείνεται η εκπόνηση ειδικής μελέτης και η κατασκευή αντιπλημμυρικού έργου.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται επίσης στη λειτουργία των φραγμάτων, καθώς, σύμφωνα με τη μελέτη, η εκμετάλλευση των υδάτων για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας δεν αφήνει πάντοτε την απαιτούμενη οικολογική παροχή, γεγονός που επηρεάζει την ισορροπία των ποτάμιων οικοσυστημάτων.

Οι επιστήμονες ζητούν συστηματικό καθαρισμό της κοίτης σε σημεία όπου υπάρχουν κατοικίες, κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις και γέφυρες, ώστε να απομακρυνθούν κορμοί, κλαδιά και καλάμια που περιορίζουν τη φυσική ροή του ποταμού.

Παράλληλα, υπογραμμίζουν την ανάγκη καταγραφής και αξιοποίησης όλων των πηγών που βρίσκονται στην κοίτη του Αράχθου, καθώς και τη διασφάλιση επαρκούς οικολογικής παροχής καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, τόσο στον κύριο ποταμό όσο και στους παραποτάμους του.

Η μελέτη αναφέρεται ακόμη στον ρόλο του φράγματος Πουρναρίου, σημειώνοντας ότι στο παρελθόν, σύμφωνα με καταγραφές και μαρτυρίες κατοίκων, μεγάλες αποφορτίσεις νερού συνέβαλαν στην εκδήλωση πλημμυρών σε χωριά της πεδιάδας, όπως το Νεοχώρι και το Κομμένο.

Για τις πεδινές περιοχές, όπου ο ποταμός κινείται με μικρή κλίση, προτείνεται η εκβάθυνση και ο καθαρισμός της κοίτης, καθώς και η ενίσχυση των ευάλωτων σημείων με κατάλληλα αντιπλημμυρικά έργα.