Διαχειριστικά Σχέδια για τα μνημεία που έχουν ενταχθεί στην Unesco

Έναν «οδικό χάρτη» και για το Ζαγόρι καταρτίζει το Υπουργείο Πολιτισμού!

Παρουσιάστηκε σε ημερίδα στην Αθήνα • Λ. ΜΕΝΔΩΝΗ: Από τη διαχείριση της καθημερινότητας περνάμε 

στον στρατηγικό σχεδιασμό… • AΛ. ΚΑΧΡΙΜΑΝΗΣ: Υποδειγματική η συνεργασία με το ΥΠ.ΠΟ…

Ένας νέος «οδικός χάρτης» διαμορφώνεται από το Υπουργείο Πολιτισμού, μέσω του οποίου θα επιδιωχθεί η βιώσιμη διαχείριση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, με την αντιμετώπιση και σύγχρονων προκλήσεων όπως η κλιματική αλλαγή και η ψηφιακή μετάβαση.

Συγκεκριμένα, έχει αρχίσει η κατάρτιση Διαχειριστικών Σχεδίων καταρχήν για τα 20 ελληνικά μνημεία που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco, αλλά και για κάθε αρχαιολογικό χώρο. Η διαδικασία παρουσιάστηκε στο πλαίσιο ημερίδας που πραγματοποίησε το ΥΠ.ΠΟ στην Αθήνα, με την Υπουργό Λίνα Μενδώνη να κάνει λόγο για μία ολιστική αντιμετώπιση του πολιτιστικού αποθέματος της χώρας. Πρόκειται για διαδικασία που αφορά άμεσα και την Ήπειρο, καθώς στον κατάλογο της Unesco συμπεριλήφθηκε πριν λίγα χρόνια και το Ζαγόρι, στην ένταξη του οποίου αναφέρθηκε ο Περιφερειάρχης Αλέκος Καχριμάνης. 

Έργο 1,4 εκατ. ευρώ

Mε χρηματοδότηση ύψους 1,4 εκατ. ευρώ από το ΕΣΠΑ 2014 – 20 υλοποιείται το έργο της κατάρτισης Διαχειριστικών Σχεδίων για τα 20 ελληνικά μνημεία και αρχαιολογικούς χώρους που περιλαμβάνονται στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της Unesco. Ήδη εντός του τρέχοντος έτους ολοκληρώνονται τα Σχέδια Διαχείρισης για εμβληματικούς χώρους, όπως η Ακρόπολη των Αθηνών, οι Δελφοί, η Αρχαία Ολυμπία, οι Μυκήνες, η Επίδαυρος και ο Μυστράς και θα ακολουθήσουν τα υπόλοιπα. Παράλληλα, ανακοινώθηκε η θεσμοθέτηση της διαδικασίας μέσω σχετικής προσθήκης στον Αρχαιολογικό Νόμο, ώστε η ύπαρξη Διαχειριστικού Σχεδίου να καταστεί υποχρεωτική για κάθε οργανωμένο αρχαιολογικό χώρο της χώρας.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην καινοτομία, καθώς το Υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, προχωρά στη δημιουργία μιας εξελιγμένης γνωσιακής υποδομής. Συγκεκριμένα, με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης και εξειδικευμένων γλωσσικών μοντέλων, τα στελέχη των υπηρεσιών θα έχουν πρόσβαση σε έγκυρη, ψηφιοποιημένη πληροφορία για τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων.

Γενικότερα, στο επίκεντρο της ημερίδας βρέθηκε η μετάβαση από τις αποσπασματικές πρακτικές προστασίας σε ένα σύγχρονο, ολιστικό και δυναμικό μοντέλο διαχείρισης, που ενσωματώνει τον στρατηγικό σχεδιασμό, τη συμμετοχική διακυβέρνηση, τη συστηματική παρακολούθηση και τη σύνδεση με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

Η Υπουργός Πολιτισμού

Ανοίγοντας τις εργασίες του συνεδρίου, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη υπογράμμισε πως τα Διαχειριστικά Σχέδια δεν αποτελούν απλώς θεσμική υποχρέωση, αλλά το βασικό εργαλείο για τη διασφάλιση της οικουμενικής αξίας των μνημείων μας και μοχλό βιώσιμης ανάπτυξης. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «η κατάρτιση και η εφαρμογή τους σηματοδοτεί πρωτίστως μια ουσιαστική αλλαγή παραδείγματος. Από τη διαχείριση της καθημερινότητας περνάμε στον στρατηγικό σχεδιασμό. Από την αποσπασματικότητα στη συνεκτική και ολιστική αντιμετώπιση. Από την παθητική προστασία στη δυναμική και βιώσιμη διαχείριση».

«Μία μεγάλη ευκαιρία…»

Σύμφωνα με την Υπουργό, πέρα από το θεσμικό πλαίσιο της Unesco, τα σχέδια αυτά αποτελούν κινητήριο δύναμη ωρίμασης έργων, καθώς η ύπαρξή τους καθιστά τα μνημεία επιλέξιμα για χρηματοδοτήσεις από εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Παράλληλα, θωρακίζουν την πολιτιστική κληρονομιά απέναντι στην κλιματική κρίση και τις πιέσεις του τουρισμού, ενσωματώνοντας ταυτόχρονα καινοτόμες ψηφιακές τεχνολογίες. «Είναι μια μεγάλη ευκαιρία να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση μας με την πολιτιστική μας κληρονομιά και να την εντάξουμε στον πυρήνα μιας βιώσιμης αναπτυξιακής στρατηγικής», σημείωσε με έμφαση.

Ζαγόρι και Unesco

Παρών στο συνέδριο του ΥΠ.ΠΟ ήταν και ο Περιφερειάρχης Ηπείρου Αλέκος Καχριμάνης ο οποίος εστίασε τις δηλώσεις του στην ένταξη του Ζαγορίου στους καταλόγους της Unesco, απόφαση που δημιουργεί νέα δεδομένα, όχι μόνο για τον Νομό Ιωαννίνων, αλλά και για την ευρύτερη περιοχή.

Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «καρπός της υποδειγματικής συνεργασίας του Υπουργείου Πολιτισμού και της Περιφέρειας Ηπείρου υπήρξε η ένταξη του Ζαγορίου στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ένα επίτευγμα που αναδεικνύει την πολιτιστική μας κληρονομιά». Παράλληλα, ο κ Καχριμάνης επισήμανε πως «μέσα από προγραμματικές συμβάσεις, υλοποιούμε έργα που στο παρελθόν φάνταζαν ακατόρθωτα, όπως η ανάδειξη της Νικόπολης και η απομάκρυνση της εθνικής οδού από τον αρχαιολογικό χώρο» και πρόσθεσε: «Η σύμπνοια μεταξύ Πολιτείας και Αυτοδιοίκησης παράγει απτά αποτελέσματα, ενισχύοντας την ευθύνη μας για τη διαφύλαξη του ιστορικού πλούτου της Ηπείρου». 

Επίσκεψη στην Ήπειρο

O Περιφερειάρχης είχε και ιδιαίτερη συνάντηση με την Υπουργό Πολιτισμού, στο πλαίσιο της οποίας η συζήτηση εστίασε στα εν εξελίξει έργα στα μνημεία Πολιτισμού της Ηπείρου, καθώς και σε ζητήματα που προέκυψαν από τους πρόσφατους σεισμούς, τα οποία, όπως αναφέρεται σχετικά, θα εξεταστούν και σε επιτόπια επίσκεψη της κ. Μενδώνη στην περιοχή μας το επόμενο χρονικό διάστημα.

Στο πολιτιστικό τοπίο του Ζαγορίου ως μία από τις πλέον πρόσφατες και επιτυχημένες ελληνικές εγγραφές στον Κατάλογο της Unesco το 2023 αναφέρθηκε και η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, Έλενα Κουντούρη, η οποία ανέλυσε παράλληλα το διεθνές θεσμικό πλαίσιο. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι το «παρών» στην ημερίδα έδωσε και ο Δήμαρχος Ζαγορίου Γιώργος Σουκουβέλος.