Γιαννιώτικα κομψοτεχνήματα στη συλλογή Ιδρύματος Γκανή

on .

GANH

• Κεντρικό ρόλο στην οικονομική και πολιτιστική ιστορία των Ιωαννίνων διαδραμάτισε η τέχνη της ασημουργίας, ιδιαίτερα μετά τον 17ο αιώνα και μέχρι σήμερα. Μέσα σ’ αυτό το διάστημα οι Γιαννιώτες τεχνίτες αλλά και εκείνοι του Συρράκου και των Καλαρρυτών δημιούργησαν αντικείμενα μοναδικής δεξιοτεχνίας και υψηλής αισθητικής αξίας, μέσω των οποίων η πρωτεύουσα της Ηπείρου κυριολεκτικά «ταξίδεψε» και έγινε γνωστή σ’ όλο τον κόσμο. Χαρακτηριστικά έργα ασημουργίας μπορεί να βρει κανείς σήμερα σε συλλογές στα Γιάννενα. Σ’ αυτές προστίθεται και μία πολύ ιδιαίτερη συλλογή με χαρακτηριστικά κειμήλια του είδους, αντιπροσωπευτικά δείγματα της Γιαννιώτικης ασημουργικής παράδοσης, τα οποία αποτελούν εδώ και λίγο καιρό τμήμα της μόνιμης έκθεσης του Ιδρύματος «Ιωσήφ και Εσθήρ Γκανή (Σούτσου 26). 

Οι επισκέπτες μπορούν να τα θαυμάσουν από κοντά στον πρώτο όροφο του κτιρίου του Ιδρύματος, το οποίο αποτελεί εξάλλου μία «κυψέλη» πνευματικής και πολιτιστικής δραστηριότητας.

 Αντικείμενα αξίας

Σύμφωνα με όσα αναφέρει ο Πρόεδρος του Ιδρύματος Ναπολέοντας Μάργαρης σε ειδικό τρίπτυχο φυλλάδιο, η συλλογή αποτελείται από 35 χειροποίητα αντικείμενα, έργα ασημένια ή και επιχρυσωμένα τα περισσότερα με σαβάτι ιδιαίτερης δεξιοτεχνίας. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται εντυπωσιακές πόρπες με τα κομψά λειτουργικά τους στοιχεία, κρεμαστά φυλαχτά με αγίους (χαϊμαλιά), μπαρουτοθήκες οι οποίες φέρουν αριστοτεχνικά σχέδια, κοσμήματα στήθους, ζώνες με πόρπες συρματερές κ.α. 

Δύο οικογένειες…

Η πολύτιμη αυτή συλλογή αποτελεί δωρεά προς το Ίδρυμα Γκανή δύο γνωστών οικογενειών της πνευματικής και κοινωνικής ζωής της πόλης μας του περασμένου αιώνα. Πρόκειται για την οικογένεια του σημαντικού ερευνητή, συγγραφέα και ιστορικού Δημήτρη Σαλαμάγκα και της συζύγου του Ηλέκτρας και της οικογένειας Απόστολου και Αλεξάνδρας Παπαζήση. 

Οι δύο οικογένειες συνδέονταν μεταξύ τους, όπως εξηγεί ο Ναπ. Μάργαρης, καθώς ο Απόστολος Παπαζήσης ήταν αδελφός της Ηλέκτρας Σαλαμάγκα. Η δωρεά της εν λόγω συλλογής έγινε από τις κόρες του Απ. Παπαζήση και ανιψιές του ζεύγους Σαλαμάγκα, την Καλλιόπη Παπαζήση, καθηγήτρια του Μετσόβιου Πολυτεχνείου και την Αικατερίνη Παπαζήση, γνωστή κεραμίστρια. 

 Ο Δημ. Σαλαμάγκας

Ο Δημήτριος Σαλαμάγκας υπήρξε μία από τις ξεχωριστές πνευματικές μορφές των Ιωαννίνων του προηγούμενου αιώνα. Γεννήθηκε το 1894 στα Γιάννενα. Αποφοίτησε από τη Ζωσιμαία Σχολή το 1911 και το 1916 πήρε πτυχίο Νομικής από το Πανεπιστήμιο Αθηνών. Το 1920 διορίστηκε στρατιωτικός δικαστικός σύμβουλος και έλαβε μέρος στις εκστρατείες της Μακεδονίας και της Μικράς Ασίας. Αποστρατεύθηκε το 1936 με τον βαθμό του Αντισυνταγματάρχη, ενώ τιμήθηκε με διάφορες διακρίσεις για την στρατιωτική του δραστηριότητα. 

Για πρώτη φορά δημοσίευσε λογοτεχνικά κείμενα ως φοιτητής ακόμα το 1913, ενώ από το 1924 άρχισε να ασχολείται με τα λαογραφικά, ηθογραφικά και ιστορικά των Ιωαννίνων. Το 1944 εκλέχθηκε στη συντακτική επιτροπή των «Ηπειρωτικών Γραμμάτων», ενώ υπήρξε ιδρυτικό μέλος και του περιοδικού «Ηπειρωτική Εστία». Το 1954 εξελέγη πρόεδρος του Παραρτήματος Ιωαννίνων του Συνδέσμου Ελλήνων Λογοτεχνών και ένα χρόνο αργότερα έγινε έφορος στην Εταιρεία Ηπειρωτικών Μελετών του. 

Η συγγραφική του δραστηριότητα υπήρξε μεγάλη και το 1955 του απονεμήθηκε γι’ αυτήν Έπαινος της Ακαδημίας Αθηνών. Πέθανε τον Δεκέμβριο του 1965.

 

Οι εκθέσεις του Ιδρύματος  Γκανή είναι ανοιχτές στο κοινό Δευτέρα έως Παρασκευή, ώρες 09.00 – 14.00 συν Τετάρτη απόγευμα, ώρες 18.00 – 21.00.

ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΗΣ