Η Ελλάδα παραμένει ανοχύρωτη απέναντι στα ακραία φαινόμενα

Η κλιματική κρίση δεν αποτελεί ένα μελλοντικό σενάριο, αλλά μια σκληρή πραγματικότητα που επηρεάζει ήδη τις κοινωνίες, τις υποδομές και την καθημερινότητα των πολιτών. 

Τα ακραία καιρικά φαινόμενα (είτε πλημμύρες είτε καύσωνες) πληθαίνουν, αποκτούν μεγαλύτερη ένταση (νωπές οι μνήμες από τις καταστροφικές πλημμύρες στην Ήπειρο) και φέρνουν στο προσκήνιο τις χρόνιες αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού, της χωροταξικής οργάνωσης και του μοντέλου ανάπτυξης της χώρας.

Στο επίκεντρο σχετικής συζήτησης στο πλαίσιο του 14ου Περιφερειακού Αναπτυξιακού Συνεδρίου στην Πάτρα που συμμετείχε ο «Π.Λ.», τέθηκε το ερώτημα αν η Ελλάδα είναι πραγματικά προετοιμασμένη να αντιμετωπίσει τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης. Οι τοποθετήσεις των επιστημόνων και των εκπροσώπων φορέων, ανέδειξαν με σαφήνεια πως το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη φύση, αλλά και τις διαχρονικές παθογένειες του ελληνικού κράτους.

Λείπει η κουλτούρα πρόληψης 

Όπως επισημάνθηκε από τον Πρόεδρο της Διοικούσας Επιτροπής του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας (ΤΕΕ) Τμήματος Δυτικής Ελλάδας Βαγγέλη Καραχάλιο, οι επιπτώσεις των ακραίων φαινομένων επιταχύνονται εξαιτίας μιας σειράς παραγόντων, όπως η μεγάλη γήρανση των υποδομών, η άναρχη χωρική ανάπτυξη και ο κατακερματισμός αρμοδιοτήτων. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από τον ίδιο στο γεγονός ότι η χώρα εξακολουθεί να λειτουργεί με λογική αποκατάστασης μετά από κάθε καταστροφή και όχι με όρους πρόληψης και ανθεκτικότητας. «Η λέξη που πρέπει να κρατήσουμε είναι η κουλτούρα της αποκατάστασης και όχι της πρόληψης», τόνισε χαρακτηριστικά, ενώ υπογράμμισε πως ακόμη και τα χρηματοδοτικά εργαλεία της δημόσιας διοίκησης επικεντρώνονται κυρίως στην επαναφορά των υποδομών στην πρότερα κατάσταση και όχι στη δημιουργία νέων, πιο ανθεκτικών δομών απέναντι στις νέες κλιματικές συνθήκες. Στη συζήτηση κατέστη σαφές πως τα χρήματα που δαπανώνται μετά από κάθε φυσική καταστροφή, οδηγούν συχνά στην ανακατασκευή των ίδιων υποδομών με την ίδια λογική, χωρίς ουσιαστική προσαρμογή στα νέα δεδομένα που δημιουργεί η κλιματική κρίση.

Ευάλωτη η Μεσόγειος 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η παρέμβαση του Προέδρου και Διευθυντή του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Δρ. Σπύρου Βασιλάκου, ο οποίος ξεκαθάρισε ότι πλέον «δεν μιλάμε απλώς για κλιματική αστάθεια αλλά για ξεκάθαρη κλιματική κρίση». «Τα πράγματα στο κλιματικό επίπεδο γίνονται χειρότερα και μάλιστα με έναν ραγδαίο ρυθμό, με ρυθμό που πριν από 10 ή 20 χρόνια οι επιστήμονες δεν περίμεναν», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η περιοχή της Μεσογείου συγκαταλέγεται στα πιο ευάλωτα σημεία του πλανήτη όσον αφορά την αύξηση της θερμοκρασίας.

Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκαν και οι πρωτοβουλίες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για την παρακολούθηση και αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Ξεχωριστή αναφορά έγινε στη δημιουργία ενός μεγάλου ερευνητικού κέντρου παρατήρησης της κλιματικής κρίσης στα Αντικύθηρα, με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης, όπου εγκαθίσταται εξοπλισμός υψηλής τεχνολογίας για τη μελέτη των μακροχρόνιων επιπτώσεων του φαινομένου.

Παράλληλα, τονίστηκε ότι η επιστημονική κοινότητα διαθέτει πλέον τόσο τα κατάλληλα μοντέλα όσο και τα τεχνολογικά εργαλεία για να υποστηρίξει την πολιτεία, τις περιφέρειες και τους δήμους στον σχεδιασμό πολιτικών ανθεκτικότητας και πρόληψης. Ιδιαίτερη σημασία από τον Διευθυντή του Ε.Α.Α αποδόθηκε και στην ανάγκη το ζήτημα να αντιμετωπιστεί «ολιστικά», ξεκινώντας από τη γειτονιά και φτάνοντας μέχρι το επίπεδο της περιφέρειας και της κεντρικής διοίκησης. «Δεν μπορούμε να λειτουργούμε αποκομμένα πλέον» τόνισε, με στόχο τη δημιουργία ενός ενιαίου πλέγματος πρόληψης και έγκαιρης προειδοποίησης. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό που παρουσιάστηκε, μέσα στα επόμενα χρόνια θα αναπτυχθεί ένα εκτεταμένο δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών σε ολόκληρη τη χώρα από τους Οθωνούς μέχρι τη Γαύδο, ώστε να υπάρχει συνεχής και αξιόπιστη τροφοδότηση δεδομένων προς την πολιτεία και τους φορείς πολιτικής προστασίας.

Η συζήτηση ολοκληρώθηκε με την κοινή διαπίστωση ότι η κλιματική κρίση δεν μπορεί πλέον να αντιμετωπίζεται ως ένα περιστασιακό πρόβλημα ή ως μια καιρική και κλιματική αστάθεια. 

Αντίθετα, απαιτεί βαθιές αλλαγές στον τρόπο σχεδιασμού των πόλεων, των υποδομών και της κρατικής λειτουργίας, με έμφαση στην πρόληψη, την ανθεκτικότητα και τη διαρκή επιστημονική παρακολούθηση.