Οι πολιτικοί υπόσχονται και οι πολίτες… απέχουν!

Αν ρωτήσεις σήμερα έναν άνθρωπο στον δρόμο τι σκέφτεται όταν ακούει τη λέξη «πολιτικός» ή «κόμμα», η απάντηση πιθανότατα δεν θα είναι θετική. Οι λέξεις που κυριαρχούν στις συζητήσεις μας είναι η απογοήτευση, ο θυμός και, κυρίως, η δυσπιστία. Το παραδοσιακό πολιτικό σύστημα μοιάζει να έχει χάσει το πιο βασικό συστατικό του, την εμπιστοσύνη των πολιτών. Η έλλειψη εμπιστοσύνης δεν δημιουργήθηκε ξαφνικά  αλλά χτιζόταν για χρόνια. Σήμερα, τα κόμματα δεν θεωρούνται πια φορείς ιδεών ή λύσεων, αλλά μηχανισμοί που ενδιαφέρονται μόνο για την εξουσία. Πώς φτάσαμε όμως ως εδώ;

Οι κλασσικές υποσχέσεις χωρίς αντίκρισμα, το «θα» των προεκλογικών εκστρατειών έχει γίνει ένα πολυσυζητημένο  ανέκδοτο. Όταν οι πολίτες βλέπουν τα μεγάλα λόγια να εξαφανίζονται την επόμενη των εκλογών και η στήριξη στους ευάλωτους να «ναυαγεί», νιώθουν ότι η ψήφος τους πήγε χαμένη. 

Υπάρχει η αίσθηση ότι οι πολιτικοί ζουν σε έναν δικό τους κόσμο, μακριά από τα πραγματικά προβλήματα, κλεισμένοι και απομονωμένοι στα γραφεία τους. Όταν ο μέσος πολίτης παλεύει με την ακρίβεια, τους λογαριασμούς και την ανασφάλεια, οι καυγάδες στη Βουλή για θέματα εντυπώσεων μοιάζουν με «θέατρο του παραλόγου».

Η αίσθηση που κυριαρχεί είναι ότι «κανείς δεν πληρώνει για τα λάθη του» όταν αποκαλύπτονται σκάνδαλα. Η έλλειψη τιμωρίας και το «παπικό αλάθητο» των πολιτικών απομακρύνει ολοένα και περισσότερο τους πολίτες από την κάλπη. Έτσι τους δημιουργείται η εντύπωση πως τελικά η δικαιοσύνη εφαρμόζεται επιλεκτικά δηλαδή «δικαιοσύνη αλά καρτ». 

Το πιο ανησυχητικό σύμπτωμα αυτής της κρίσης είναι η σιωπή. Τα άδεια εκλογικά τμήματα και τα ποσοστά αποχής που σπάνε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο δεν δείχνουν τεμπελιά. Δείχνουν παραίτηση, αγανάκτηση και οργή.

Όταν ο πολίτης νιώθει ότι «όποιος και να βγει, η ζωή μου θα παραμείνει η ίδια», επιλέγει να γυρίσει την πλάτη. Αυτό όμως είναι επικίνδυνο. Όταν οι σκεπτόμενοι άνθρωποι απομακρύνονται από την πολιτική, το κενό δεν μένει άδειο. Το καλύπτουν συχνά ακραίες φωνές και λαϊκιστές που υπόσχονται εύκολα θαύματα, εκμεταλλευόμενοι τον θυμό του κόσμου.

Μπορεί να ξαναχτιστεί η εμπιστοσύνη; Τα κόμματα και οι πολιτικοί πρέπει να καταλάβουν ότι οι παλιές μέθοδοι δεν λειτουργούν πια. Ο κόσμος έχει κουραστεί από τα επικοινωνιακά κόλπα, τις στημένες συνεντεύξεις και τις ανούσιες αντιπαραθέσεις στα social media.

Για να επιστρέψει η εμπιστοσύνη, χρειάζονται απλά πράγματα. Οι αλλαγές πρέπει να φαίνονται στην καθημερινότητα – στο νοσοκομείο, στο σχολείο, στα μέσα μεταφοράς, στην τσέπη του πολίτη. Χρειάζονται νέα πρόσωπα, όχι μόνο ηλικιακά, αλλά κυρίως στη νοοτροπία. Άνθρωποι που έχουν δουλέψει στην πραγματική ζωή και καταλαβαίνουν τι σημαίνει βιοπάλη. 

Η δημοκρατία δεν μπορεί να λειτουργήσει με τους πολίτες στον πάγκο και τους πολιτικούς στο γήπεδο να παίζουν μόνοι τους. Αν τα κόμματα θέλουν ξανά την εμπιστοσύνη μας, πρέπει να αποδείξουν ότι μας ακούν. Όχι μόνο κάθε τέσσερα χρόνια πριν ανοίξουν οι κάλπες, αλλά κάθε μέρα.