Η εποχή της πολιτικής ευκολίας τελείωσε!

• Για πολλά χρόνια η πολιτική στην Ελλάδα στηρίχθηκε σε εύκολες υποσχέσεις, συνθήματα και καλλιέργεια προσδοκιών χωρίς αντίκρισμα. Κόμματα χτίστηκαν πάνω στην αγανάκτηση, πολιτικοί αναδείχθηκαν μέσα από την οργή της κοινωνίας και ο δημόσιος λόγος κυριάρχησε συχνά από υπεραπλουστεύσεις, διχασμούς και εύκολους εχθρούς. Όμως η εποχή αυτή φαίνεται να έχει κλείσει οριστικά.

Η κοινωνία έχει κουραστεί από τα μεγάλα λόγια και τις μικρές πράξεις. Οι πολίτες βιώνουν καθημερινά την ακρίβεια, τη στεγαστική ασφυξία, την ανασφάλεια στην εργασία, τη φθορά του δημόσιου συστήματος υγείας και μια γενικευμένη αίσθηση αβεβαιότητας. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι εύκολες λύσεις δεν πείθουν πια κανέναν. Οι πολιτικές κραυγές χωρίς σχέδιο, οι τηλεοπτικές αψιμαχίες και οι υποσχέσεις χωρίς κοστολόγηση χάνουν πολύ γρήγορα τη δύναμή τους.

Η πολιτική ευκολία τελείωσε γιατί τελείωσε και η ανοχή της κοινωνίας απέναντι στην πολιτική ανευθυνότητα. Οι πολίτες ζητούν πλέον σοβαρότητα, θεσμική επάρκεια, τεκμηριωμένες προτάσεις και κυρίως αλήθειες, ακόμη κι όταν αυτές είναι δύσκολες. Η περίοδος όπου ένα σύνθημα μπορούσε να υποκαταστήσει ένα κυβερνητικό πρόγραμμα φαίνεται να ανήκει στο παρελθόν.

Ταυτόχρονα, η ίδια η πραγματικότητα γίνεται ολοένα και πιο σύνθετη. Η κλιματική κρίση, οι γεωπολιτικές αναταράξεις, η τεχνητή νοημοσύνη, η ενεργειακή μετάβαση και οι κοινωνικές ανισότητες απαιτούν πολιτικές με βάθος, γνώση και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Δεν αντιμετωπίζονται με επικοινωνιακά πυροτεχνήματα ούτε με πολιτικό λαϊκισμό βγαλμένο από το χρονοντούλαπο.

Αυτό δεν σημαίνει πως οι πολίτες έπαψαν να διεκδικούν ή να ονειρεύονται. Σημαίνει όμως ότι αναζητούν πλέον πολιτικές δυνάμεις που να μπορούν να συνδυάσουν το όραμα με την αξιοπιστία. Να μη δηλώνουν μόνο τι θέλουν να αλλάξουν, αλλά και πώς θα το κάνουν αυτό.

Η νέα εποχή της πολιτικής θα είναι πιο απαιτητική για όλους. Για τα κόμματα, που θα πρέπει να εγκαταλείψουν τις εύκολες βεβαιότητες. Για τους πολιτικούς, που θα κρίνονται περισσότερο από την αποτελεσματικότητα και λιγότερο από την εικόνα τους. Και για την ίδια την κοινωνία, που καλείται να ξεχωρίζει όλο και πιο καθαρά τη σοβαρή πολιτική πρόταση από την εύκολη δημαγωγία.

Η εποχή της πολιτικής ευκολίας τελείωσε γιατί η πραγματικότητα έγινε πιο σκληρή από τα συνθήματα. Και ίσως αυτό να είναι, τελικά, το μεγάλο στοίχημα της επόμενης περιόδου, δηλαδή αν η πολιτική θα επιστρέψει στην ουσία της. Όχι ως πεδίο εντυπώσεων, αλλά ως χώρος ευθύνης, σχεδίου και κοινωνικής αξιοπιστίας. Οι κοινωνίες που πέρασαν κρίσεις, απογοητεύσεις και διαψεύσεις δεν συγκινούνται πια εύκολα από συνθήματα που υπόσχονται τα πάντα και σε όλους.

Η νέα εποχή απαιτεί πολιτικό θάρρος, καθαρές κουβέντες και ηγεσίες που να μπορούν να αντέξουν το κόστος της αλήθειας. Γιατί οι πολίτες μπορεί να συγχωρήσουν μια δύσκολη απόφαση, δύσκολα όμως συγχωρούν πλέον την πολιτική εξαπάτηση και τα ψέματα. Η εποχή της πολιτικής ευκολίας λοιπόν τελείωσε. Και μαζί της τελειώνει σταδιακά και η ψευδαίσθηση ότι μια κοινωνία μπορεί να προχωρήσει χωρίς σοβαρό σχέδιο, χωρίς θεσμική σταθερότητα και χωρίς πραγματική εμπιστοσύνη ανάμεσα στους πολίτες και το πολιτικό σύστημα. 

Η κοινωνία δεν ζητά πια σωτήρες. Ζητά πολιτικά πρόσωπα που θα μπορούν να αντέξουν την αλήθεια και να υπηρετήσουν το κοινό συμφέρον χωρίς ψευδαισθήσεις.

Γιατί στην πολιτική της νέας εποχής δεν θα επιβιώσουν όσοι φωνάζουν περισσότερο, όσοι έχουν καλύτερους επικοινωνιολόγους ή περισσότερα χρήματα να διαθέσουν στην πολιτική τους καμπάνια, αλλά θα επιβιώσουν όσοι μπορούν πραγματικά να σταθούν όρθιοι απέναντι στην πραγματικότητα.