Ο Θουκυδίδης στην Κίνα…

 Ως Έλληνες σήμερα ξοδεύουμε τον χρόνο, τη σκέψη και τα συναισθήματα σε μια κατάσταση μίζερη, όπου ο καθένας δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τις βασικές του ανάγκες και όπου νιώθει σε ποικίλες δράσεις να αμφισβητούνται αξίες, δικαιώματα και ιδέες. Γι’ αυτό και ο σύγχρονος ελληνισμός έχει ξεκόψει από τις ρίζες του, ξεχνώντας ότι το παρελθόν επιφυλάσσει εξελίξεις για το μέλλον.

Ευτυχώς ο Σι, ηγέτης της Κίνας, μας θύμισε ότι η Κίνα μελετάει τον αρχαιοελληνικό πολιτισμό και ρυθμίζει τη στάση της στα μεγάλα προβλήματα της εποχής με βάση νοήματα και προτροπές μεγάλων διανοητών της αρχαίας Ελλάδας. Πράγματι μας εντυπωσίασε η αναφορά του Σι στην «παγίδα του Θουκυδίδη», όταν προέτρεψε για συνεργασία τον Τραμπ. Είμαι βέβαιος ότι ο Πρόεδρος των Η.Π.Α. για πρώτη φορά άκουσε το όνομα «Θουκυδίδης» και σε καμία περίπτωση δεν αντιλήφθηκε τι εννοούσε ο Πρόεδρος της Κίνας.

Και όμως, οι μεγάλοι ηγέτες μελετούν τον Θουκυδίδη και συμβουλεύονται τις διαπιστώσεις και τους ιστορικούς νόμους που συχνά επαναλαμβάνονται στα πολιτικά πράγματα. Ο Θουκυδίδης ήταν ο μεγάλος ιστορικός ο οποίος, ζώντας τις συνθήκες που οδήγησαν τους Έλληνες στον πελοποννησιακό πόλεμο, αντιλήφθηκε μια νομοτέλεια στις σχέσεις των ισχυρών. Είδε ότι η κυρίαρχη δύναμη της εποχής, η Αθήνα, ένιωθε φόβο από την αναδυόμενη Σπάρτη, και οδήγησε τα πράγματα σε καταστροφικό πόλεμο. Αυτή η εξέλιξη έχει διαπιστωθεί να εφαρμόζεται πολλές φορές στον ιστορικό χρόνο ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις.

Επομένως οφείλουμε όλοι και ιδιαίτερα οι πολιτικοί να έχουν υπόψη τους ότι η ιστορία είναι «κτήμα ες αεί», γιατί, αγνοώντας αυτή την πραγματικότητα, ο κόσμος βρίσκεται συχνά στο έλεος των ισχυρών. Ο Θουκυδίδης έχει εμβαθύνει στη φύση των ανθρώπων και διατύπωσε στην Ιστορία του σημαντικές και χρήσιμες διαχρονικά και οικουμενικά γνώσεις κοινωνιολογικές, οικονομικές και προπαντός πολιτικές.

Βεβαίως έχει δίκιο ο Ιταλός Τζιούστο Τράινα που θέτει το ερώτημα: Θα μας σώσουν οι Έλληνες και οι Ρωμαίοι από την βαρβαρότητα;

Είναι η σημερινή πραγματικότητα με τις ασύλληπτες εξελίξεις στην τεχνολογία και με τα επιστημονικά επιτεύγματα δύσκολα ανιχνεύσιμη και προβλέψιμη. Αλλά ο Θουκυδίδης υποστήριζε ότι θα συμβαίνουν τόσα δεινά, όπως ένας εμφύλιος πόλεμος, όσο η ανθρώπινη φύση παραμένει ίδια. Άραγε μπορεί κάποιος να αποδείξει ότι ο άνθρωπος έχει απαλλαχτεί από τα βαρίδια της πλεονεξίας, της αλαζονείας και της αδικίας;

Δε χωράει αμφιβολία ότι πολλά κερδίζει ο σύγχρονος άνθρωπος όταν μελετάει τους αρχαίους Έλληνες. Οι ιστορικοί μας, οι φιλόσοφοι, οι ποιητές και οι καλλιτέχνες έδωσαν στην παγκόσμια κοινότητα τα αναγκαία υλικά για την οργάνωση της κοινωνίας, για τον πολιτισμό και ιδιαιτέρως για την εδραίωση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Βεβαίως είχαν οι πρόγονοί μας και αρνητικά, όπως είναι η θέση της γυναίκας, οι δούλοι, οι εμφύλιες διαμάχες και πολλά άλλα. Αλλά συνεχίζει ο αρχαιοελληνικός πολιτισμός ως τα σήμερα να προσφέρει πνευματικά έργα, νοήματα, ιδέες και αξίες που εξυψώνουν τις κοινωνίες και αναδείχνουν τον ανθρωπισμό ως την υπέρτατη αξία.

Γι’ αυτό και ο κάθε Έλληνας, γνωρίζοντας ή όχι τον Θουκυδίδη, όταν άκουσε τον Σι, πρέπει να ένιωσε τουλάχιστον περηφάνια, αφού η παγκόσμια κοινότητα άκουσε και προβληματίστηκε για όσα είπε ο Έλληνας ιστορικός πριν από 2.500 χρόνια. Πράγματι έχουμε πολιτιστική κληρονομιά που βοήθησε τον ελληνισμό να μη χάσει ποτέ την συνείδηση και την ανάγκη συνέχειας του γένους.

Βέβαια υποψιάζομαι ότι πολλοί από τους πολιτικούς μας θα προβληματίστηκαν, όταν διαπιστώνουν ότι μεγάλοι σύγχρονοι πολιτικοί γνωρίζουν πολύ καλά τις σκέψεις του Θουκυδίδη, ενώ οι ίδιοι δεν έχουν καμιά σχέση με την ιστορική διδαχή, κι ας είναι υπεύθυνοι για τη διαχείριση των κοινών.

Υπενθυμίζω ότι ο Θουκυδίδης στον Επιτάφιο Λόγο του Περικλή είπε: Ο πολίτης που δεν ασχολείται με τα κοινά για εμάς δεν είναι αδιάφορος, αλλά «αχρείος»!