ΝΕΟΙ ΓΙΑΤΡΟΙ: Φυγή χωρίς επιστροφή!
Ανέκαθεν πίστευα, ως Πανεπιστημιακός δάσκαλος, ότι όλοι μας θα πρέπει να συμβάλουμε στην κατάρτιση και εξέλιξη των νέων ιατρών. Με την πάροδο του χρόνου, κάθε φορά που προέκυπταν θέματα σχετιζόμενα με τους νέους ιατρούς - και εκτιμούσα ότι θα μπορούσα να βοηθήσω - παρενέβαινα ανάλογα, χωρίς όμως η παρέμβασή μου αυτή να εκφράζει εξωιατρικές απόψεις.
Πρόσφατα, εντόπισα στο διαδίκτυο στοιχεία προερχόμενα από τον Ιατρικό Σύλλογο Αθηνών (ΙΣΑ), τα οποία αφορούσαν την εξαετή περίοδο 2020 - 2025 και αναφέρονταν στη «φυγή» (brain drain) νέων Ελλήνων ιατρών προς άλλες χώρες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία αυτά, συνολικά 5.398 ιατροί (3.398 ειδικευμένοι και 2.030 ανειδίκευτοι) μετανάστευσαν σε άλλες χώρες.
Στον Πίνακα που παρατίθεται φαίνεται αναλυτικά η κατανομή των ειδικευμένων και ανειδίκευτων ιατρών ανά έτος.
Μεταναστεύσαντες ιατροί περιόδου 2020 - 2025
Έτος Ειδικευμένοι Ανειδίκευτοι Σύνολο
2020 554 347 901
2021 552 314 866
2022 504 304 808
2023 525 283 808
2024 649 398 1.047
2025 584 384 968
Σύνολο 3.368 2.030 5.398
Βλέποντας προσεκτικά τους παραπάνω αριθμούς, μου δημιουργήθηκαν ερωτήματα για τα οποία αναζήτησα πειστικές απαντήσεις. Στη διαμόρφωση των ερωτημάτων και των απαντήσεων, εκτός από τα στοιχεία του ΙΣΑ, αντλήθηκαν στοιχεία από το διαδίκτυο που προέρχονταν από το Εθνικό Σύστημα Υγείας (ΕΣΥ) και την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
-Το πρώτο ερώτημα για το οποίο αναζήτησα απάντηση ήταν η χώρα τελικού προορισμού των ιατρών κατά την προαναφερθείσα περίοδο 2020 - 2025.
Εδώ τη μερίδα του λέοντος έχει η Βρετανία με 1.976 ιατρούς και ακολουθούν η Κύπρος με 679 και η Γερμανία, Γαλλία, Ελβετία κ.α. με λιγότερους. Όταν αναζήτησα στοιχεία για την περίοδο 2010 - 2015, δηλαδή την περίοδο της οικονομικής κρίσης, διαπίστωσα ότι οι αριθμοί ήταν μεγαλύτεροι, αφού τότε μετανάστευσαν για εξαετή επίσης περίοδο 7.500 – 8.000 ιατροί. Οι μεταναστεύσαντες τότε ιατροί ήταν στην πλειονότητά τους ειδικευμένοι και στην Ελλάδα ήταν άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι… Ένα άλλο στοιχείο της περιόδου αυτής είναι, ότι πρώτη σε συχνότητα χώρα προορισμού ήταν η Γερμανία, ακολουθούμενη από τη Βρετανία, τη Γαλλία και τις Σκανδιναβικές χώρες.
- Το δεύτερο ερώτημα στο οποίο επεδίωξα να έχω μια απάντηση είναι η σχέση μεταξύ αποφοιτούντων κατ’ έτος ιατρών από τις επτά Ιατρικές Σχολές της χώρας μας προς τους μεταναστεύοντες ιατρούς. Σύμφωνα με στοιχεία που εντόπισα, οι αποφοιτούντες από τις Ελληνικές Ιατρικές Σχολές είναι τουλάχιστον 1.000 ιατροί το χρόνο, ενώ οι μεταναστεύσαντες για την περίοδο 2020 - 2025 είναι κατά τι λιγότεροι και συγκεκριμένα 899 κατά μέσο όρο το χρόνο (89,9% επί των αποφοιτούντων). Αλλά και εάν δεχτούμε, ότι οι απόφοιτοι είναι 1.300, λόγω διαφόρων εισροών (Έλληνες διασποράς, αθλητές, οι δια λόγους υγείας κ.α.) και πάλι το ποσοστό των μεταναστών επί των αποφοιτούντων είναι σημαντικό (69,15%). Οι παραπάνω αριθμοί με απλή αριθμητική σημαίνουν ότι οι περισσότεροι των αποφοιτούντων από τις Ελληνικές Ιατρικές Σχολές θα μεταναστεύσουν!... Με βάση όμως τους παραπάνω υπολογισμούς, εάν συνεκτιμηθεί και ο αριθμός των κατ’ έτος αποχωρούντων, λόγω συνταξιοδότησης (700 - 750 με στοιχεία του ΕΣΥ), θα έπρεπε ο συνολικός αριθμός των ιατρών της χώρας να παρουσιάζει μείωση. Εν τούτοις, ο παραπάνω συνολικός αριθμός αντί για μείωση παρουσίασε αύξηση, αφού από 68.520 που ήταν οι Έλληνες ιατροί το 2022, το 2024 έγιναν 69.937 (1.400 ιατροί προστέθηκαν σε δύο χρόνια). Εδώ, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των νέων ιατρών που εγγράφονται στους Ελληνικούς Ιατρικούς Συλλόγους προέρχεται από Πανεπιστήμια του Εξωτερικού και συγκεκριμένα της Βουλγαρίας, Ρουμανίας, Σλοβακίας και Τσεχίας…
- Το τρίτο ερώτημα για το οποίο αναζήτησα απάντηση ήταν, αν υπάρχει επιστροφή Ελλήνων ιατρών, από εκείνους που είχαν μεταναστεύσει, δηλαδή αν υπάρχει το περίφημο brain gain. Από τα διαθέσιμα στοιχεία φαίνεται ότι, από το 2014 μέχρι το 2025 επί συνόλου, με μέτριους υπολογισμούς, 10.000 Ελλήνων μεταναστών ιατρών, επέστρεψαν μόνον 772 ιατροί, δηλαδή brain gain 7,72%!...
Με όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, σχηματίζεται μια αρκετά καθαρή εικόνα για το μέγεθος του προβλήματος που ήταν ο κύριος στόχος της σημερινής παρέμβασης. Αν δούμε το πρόβλημα διαχρονικά, ενδέχεται κάποιοι να αναθαρρήσουν, αφού από την περίοδο της οικονομικής κρίσης του 2010- 2015 σε σχέση με την περίοδο 2020 - 2025 υπάρχει κάποια βελτίωση… Εν τούτοις, κανένας δεν πρέπει να αισθάνεται ευτυχής, όταν γνωρίζει ότι οι απόφοιτοι επτά Ιατρικών Σχολών της χώρας μας στην πλειονότητά τους θα μεταναστεύσουν…
Το θέμα έχει πολλές πτυχές που δεν μπορούν να αναδειχθούν όλες στον χώρο μιάς δημοσίευσης, έστω και εάν η τελευταία έχει παραβιάσει τους κανόνες της φιλοξενίας. Προφανώς θα είναι ευπρόσδεκτες και άλλες απόψεις, ώστε μετά από συζήτηση να διαμορφωθούν μέτρα που θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα.
