Καιρός να κάνουμε διάλογο για τα προβλήματα της Παμβώτιδας!
Παρόλο που σε πολλές χώρες της Ε.Ε. έχουν γίνει αρκετές μελέτες για την ποιότητα της αστικής απορροής των ομβρίων υδάτων σε φυσικούς αποδέκτες, στην Ελλάδα οι ανάλογες τέτοιες έρευνες είναι ελάχιστες (Αστική Απορροή Ξάνθης - Χ. Ακράτος, Ι. Μποσκίδης, Β. Τσιχριντζής - 2004) και γενικά στις πόλεις μας, δεν εφαρμόζονται μέτρα βέλτιστης διαχείρισης των υγρών αποβλήτων τους, από εμπορικές δραστηριότητες και όμβρια ύδατα.
Η αστική απορροή αναφέρεται στο νερό της βροχής που ρέει πάνω από αδιαπέραστες επιφάνειες (άσφαλτος, στέγες, πεζοδρόμια, πάρκιν κλπ.) σε αστικές περιοχές και λόγω της αστικοποίησης, αυξάνεται ο όγκος και η ταχύτητα των νερών αυτών, μεταφέροντας ρύπους (σκόνη, λάδια, υδρογονάνθρακες, τοξικά απόβλητα, σκουπίδια και λάσπες) στα υδάτινα σώματα. Η αστική απορροή, ευθύνεται για την αλλαγή της ποιότητας του νερού του αποδεκτή και η απορροή αύτη των υδάτων, η οποία καταλήγει σε φυσικούς αποδέκτες, αναγνωρίζεται ως μια βασική μη σημειακή πηγή ρύπανσης.
Προσπάθειες για την εκτίμηση της ποιότητας, αστικής απορροής των όμβριων για την λίμνη των Ιωαννίνων δεν έχουν γίνει, καθώς επίσης ούτε προτάσεις έχουν κατατεθεί σε πρόσφατες μελέτες για πρακτικές βέλτιστης διαχείρισής της, με σκοπό την ελαχιστοποίηση της μεταφοράς των ρύπων της. Ο χαρακτηρισμός της ποιότητας της αστικής απορροής είναι απαραίτητος, όμως, ώστε να είναι δυνατή η εκτίμηση των επιπτώσεών της στους φυσικούς αποδέκτες, καθόσον τα αποτελέσματα από έρευνες απέδειξαν ότι οι συγκεντρώσεις των περισσοτέρων ρύπων της υπερβαίνουν κατά πολύ τις επιτρεπόμενες τιμές που έχουν οριστεί για εκροές σε υδατικά συστήματα.
Επανειλημμένως έχω αναφέρει την σημαντική επίδραση που έχουν τα όμβρια ύδατα στην μόλυνση των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων της περιοχής μας, την λίμνη Παμβώτιδα και τις καταβόθρες Πεδινής – Μπάφρας – Καστρίτσας - Κουτσελιού – Μπιζανίου - Ροδοτοπίου. Ειδικά τα χαρακτηριστικά του οικοσυστήματος της Παμβώτιδας και η ποιοτική κατάσταση των νερών της, καθορίζονται από τα νερά που οδεύουν προς την λίμνη με τους αγωγούς όμβριων, τα αποστραγγιστικά αυλάκια, τις απορροές από το όρος Μιτσικέλι και τα νερά της βροχής.
Το ρυπαντικό φορτίο από τις αστικές απορροές του πολεοδομικού συγκροτήματος των Ιωαννίνων είναι μεγάλο και μεταφέρεται στην λίμνη μας με το δίκτυο των ομβρίων. Τα όμβρια ύδατα είναι ένας σημαντικός παράγων ρύπανσης. Τα έργα υποδομής (νέα κτίρια, ανακαινίσεις, ασφαλτοστρώσεις, πεζοδρόμια, πλατείες, οπτικές ίνες, φυσικό αέριο κλπ.) που εκτελούνται στην εξελικτική πορεία της καθημερινότητας στην πόλη μας, δημιουργούν μια τεράστια καθημερινή βάση ρύπων.
Από τα φερτά που παρασύρονται με την βροχή, το 30% έως 40% έχουν μέση διάμετρο κόκκου των 250 μm και το 75% των ρύπων των νερών της βροχής επικολλώνται πάνω σε αυτά τα λεπτόκοκκα υλικά, όπως: Βαριά μέταλλα: Zn, Pb, Cu, Cr, Ka (επικίνδυνα σε μικρές ποσότητες) - Κατάλοιπα υδρογονανθράκων (τοξικά) - Οργανικό φορτίο ( BOD5 και COD), N και P (από διάφορες πηγές).
Προϋπόθεση για την λύση του προβλήματος ρύπανσης της λίμνης μας είναι η εγκατάσταση σύγχρονων συστημάτων διαχείρισης των όμβριων, όπως Μονάδες Ελέγχου Ρύπανσης και φυσικές λεκάνες, τεχνικές λίμνες συγκράτησης σε μελετημένες θέσεις, ώστε οι ρύποι από τα ύδατα να διαχωρίζονται και να μη καταλήγουν ελεύθεροι στο Περιβάλλον μας. Η πρόβλεψη περιβαλλοντικής θωράκισης της λίμνης μας και των καταβοθρών της περιοχής μας, από τις απορροές των όμβριων με σύγχρονα καινοτόμα συστήματα διαχωρισμού είναι απαραίτητη προϋπόθεση. Ας μην ψαχνόμαστε αλλού για αλλού...
Το θεσμικό καθεστώς της χώρας μας γενικά περιέχει την ανάλογη Νομοθεσία και τις Οδηγίες της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας, όμως σε τεχνικό επίπεδο και μάλιστα σε πολλούς από τους φορείς (Υπουργεία, Περιφερειακούς και Δημοτικούς), σε διατάξεις εφαρμογής, προδιαγραφές, τεχνογνωσία, υποδομή (ανθρώπινη και τεχνική) υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις που πρέπει να καλυφθούν, για να είναι δυνατό ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα.
Αξίζει έστω και τώρα, παρά την μεγάλη καθυστέρηση, να γίνουν και στον τομέα αυτό προτάσεις και δημόσιες συζητήσεις, ώστε να υπάρξει η κατάλληλη ζύμωση και ωρίμανση που θα βοηθήσει στην καλύτερη δυνατή λήψη ρεαλιστικών και αποτελεσματικών μέτρων για την λίμνη μας Παμβώτιδα.
*Ο Δημήτρης Μακρής είναι πολιτικός μηχανικός Τ.Ε., με ειδίκευση σε έργα υδραυλικής υποδομής και εγγείων βελτιώσεων.
