Ανάμεσα σε δολοφόνους!

Ζούμε σε μια εποχή που η είδηση ενός φόνου έχει πάψει να σοκάρει όσο θα έπρεπε. Σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια, κάθε λίγες ημέρες ένα νέο έγκλημα έρχεται να προστεθεί στη μαύρη λίστα της κοινωνικής βαρβαρότητας. Γυναίκες δολοφονούνται από συντρόφους, πρώην συζύγους, ανθρώπους που κάποτε εμπιστεύτηκαν. Άνδρες πέφτουν νεκροί από εκδίκηση, πάθη, οικονομικές διαφορές ή τυφλή οργή. Και εμείς, ως κοινωνία, συνεχίζουμε να ζούμε δυστυχώς και τις επόμενες ημέρες ανάμεσα σε δολοφόνους!

Δεν πρόκειται μόνο για τους δράστες που συλλαμβάνονται και βλέπουν το πρόσωπό τους στα δελτία ειδήσεων. Πρόκειται και για όσους κυκλοφορούν αθέατοι, κουβαλώντας μέσα τους τη βία σαν έτοιμη σπίθα. Για όσους θεωρούν τον άλλον κτήμα τους. Για όσους πιστεύουν πως η απόρριψη, η ζήλια ή η προσβολή δικαιολογούν την αφαίρεση μιας ζωής. Ο δολοφόνος δεν εμφανίζεται ξαφνικά τη στιγμή του εγκλήματος, δυστυχώς χτίζεται με τα χρόνια μέσα στην ανοχή, στη σιωπή, στην παθολογία που ποτέ δεν αντιμετωπίστηκε σωστά.

Κάθε φορά που ακούμε για μια γυναικοκτονία, η δημόσια συζήτηση φουντώνει για λίγες ημέρες στην τηλεόραση αλλά και στις παρέες. Γίνονται αναρτήσεις στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, δηλώσεις στα Μ.Μ.Ε. και πολλά οργισμένα σχόλια. Ύστερα όλα ξεχνιούνται μέχρι το επόμενο θύμα. Το ίδιο συμβαίνει και με περιπτώσεις ανδρών που δολοφονούνται σε οικογενειακά ή κοινωνικά δράματα. Η ανθρώπινη ζωή μετατρέπεται σε κύκλο επικαιρότητας με ημερομηνία λήξης.

Το ερώτημα όμως είναι βαθύτερο: Γιατί πληθαίνουν τα εγκλήματα; Η απάντηση δεν είναι μόνο μία. Η ψυχική αποσύνθεση, η οικονομική πίεση, η κοινωνική μοναξιά, η έλλειψη παιδείας, η κανονικοποίηση της βίας, η αδυναμία διαχείρισης θυμού, όλα συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Σε αυτό προστίθεται και η αίσθηση ατιμωρησίας ή η πεποίθηση πως «σε μένα δεν θα συμβεί».

Ζούμε σίγουρα ανάμεσα σε δολοφόνους, όμως ζούμε και ανάμεσα σε αδιάφορους! Σε γείτονες που άκουσαν φωνές και δεν μίλησαν. Σε φίλους που είδαν σημάδια κακοποίησης και σώπασαν. Σε θεσμούς που άργησαν να προστατεύσουν. Σε κοινωνίες που ακόμα θεωρούν την ενδοοικογενειακή βία «προσωπική υπόθεση».

Η λύση δεν βρίσκεται μόνο στις αυστηρότερες ποινές, αν και είναι αναγκαίες.  Βρίσκεται στην πρόληψη. Στην εκπαίδευση από μικρή ηλικία για τον σεβασμό, στη στήριξη θυμάτων, στην εύκολη πρόσβαση στην θεραπεία της ψυχικής υγείας, στην άμεση παρέμβαση όταν υπάρχουν ενδείξεις κινδύνου. Βρίσκεται στην καλλιέργεια μιας κουλτούρας, όπου κανείς δεν θα αισθάνεται ιδιοκτήτης της ζωής του άλλου.

Το ζητούμενο πλέον δεν είναι να μετράμε θύματα, αλλά να αποτρέπουμε τα επόμενα. Η πολιτεία οφείλει να εγκαταλείψει τη λογική της διαχείρισης μετά το έγκλημα και να περάσει στη στρατηγική της πρόληψης πριν από αυτό. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο κατά της βίας, με δομές άμεσης προστασίας για γυναίκες, άνδρες και παιδιά που απειλούνται μέσα στο ίδιο τους το σπίτι. Ειδικά σπίτια - καταφύγια, τηλεφωνικές γραμμές, ψυχολογική και νομική στήριξη, πρέπει να λειτουργούν πραγματικά και όχι μόνο στα χαρτιά.

Ταυτόχρονα, η αστυνομία και η δικαιοσύνη χρειάζονται ειδική εκπαίδευση, ώστε κάθε καταγγελία να αντιμετωπίζεται ως πιθανός κίνδυνος ζωής και όχι ως μια ακόμη οικογενειακή διαφωνία. Οι καθυστερήσεις σε περιοριστικά μέτρα και αποφάσεις, κοστίζουν ανθρώπινες ζωές.

Στα σχολεία πρέπει να μπει συστηματικά η εκπαίδευση στον σεβασμό, στη συναίνεση, στη διαχείριση θυμού και στις υγιείς σχέσεις. Η βία δεν γεννιέται ξαφνικά στην ενηλικίωση, καλλιεργείται χρόνια μέσα σε λάθος πρότυπα.

Παράλληλα, απαιτείται η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας να γίνεται χωρίς στίγμα και χωρίς οικονομικά εμπόδια. Μια σοβαρή κοινωνία δεν περιμένει να χαθεί μια ζωή για να κινητοποιηθεί. Προστατεύει, προλαμβάνει και παρεμβαίνει έγκαιρα.

Γιατί το πιο τρομακτικό δεν είναι ότι υπάρχουν δολοφόνοι. Πάντα υπήρχαν και θα υπάρχουν. Το πιο τρομακτικό είναι ότι συχνά τους προσπερνάμε καθημερινά χωρίς να το καταλαβαίνουμε!