Ο ηδονιστικός βίος οδηγεί σε συμφορές!

 Η πατρίδα μας, από την λεγόμενη μεταπολίτευση και μετά, δηλαδὴ μετὰ την πτώση της δικτατορίας, βαίνει την κατιούσα, κατρακυλώντας από το κακό στο χειρότερο και, αντίθετα από ότι έλεγε ο Ανδρέας Παπανδρέου και οι μετ' αυτόν πολιτικοί, δεν βλέπουμε φως στο τέλος του τούνελ!

Οι περισσότεροι από όσους ασχολούνται με αυτό το θέμα, προσπαθώντας να αποκαλύψουν τα αίτια, συνήθως περιορίζονται στους οικονομικούς παράγοντες, και κάτι παρόμοιο πράττουν και όσοι κυβέρνησαν αυτόν τον τόπο, συνήθως επιρρίπτοντας τις ευθύνες σε εξωγενείς παράγοντες ή γενικά σε άλλους πλην του εαυτού τους.

Και ο λαός πράττοντας το ίδιον επιρρίπτει τις ευθύνες στους πολιτικούς ηγέτες, και όχι στον εαυτόν του, αρκείται σε συνθήματα, μένει νωθρός και αδρανής μπροστά στα σοβαρά προβλήματα, άλλοι προσκολλώνται σε ένα κόμμα για εξυπηρέτηση ατομικών και οικογενειακών συμφερόντων και άλλοι, απορρίπτοντας συλλήβδην τους πολιτικούς, προτιμούν να γίνουν "άχρηστοι" με την έννοια που έδιναν οι αρχαίοι μας πρόγονοι στους πολίτες που αδιαφορούσαν και δεν συμμετείχαν στην πολιτική.

Και "άχρηστος" πολίτης είναι αυτός που όχι μόνον δεν θεωρεί καθήκον του να ψηφίσει, όταν γίνονται εθνικές εκλογές, αλλά και αδιαφορεί γενικά προτιμώντας την "ησυχίαν" του, και βέβαια αυτός συνήθως "γκρινιάζει" για το κατάντημα της χώρας μας πολύ περισσότερο από άλλους.

Η ευθύνη βέβαια βαρύνει εξίσου τους κυβερνώντες και τον λαό, ο οποίος είναι κυρίαρχος, από την στιγμή που το συνειδητοποιεί και ασκεί την κυριαρχία του, κάτι βέβαια που στην πατρίδα μας ουσιαστικά απουσιάζει, αλλιώς ο λαός θα είχε προ πολλού τιμωρήσει και εξοστρακίσει τους μέγιστα ημαρτηκότας πολιτικούς, αντί να τους επιβραβεύει.

Έλεγε ο Περικλής ότι εύδαιμον το ελεύθερον, το δ' ελεύθερον το εύψυχον, μια αλυσίδα που οδηγεί στην ευδαιμονία, στην ευημερία, όχι μόνον υλική βέβαια, ευψυχία ελευθερία ευδαιμονία! Είναι όμως έτσι; 

Οι μεγάλοι μας φιλόσοφοι, από τον Πυθαγόρα μέχρι τον Πλάτωνα και τον Αριστοτέλη, τους Επικουρείους και τους Στωικούς, δεν θεωρούσαν αρκετή την ελευθερία, την πολιτική ελευθερία. Όχι, βέβαια.

Το ποιόν μιας πολιτείας εξαρτάται από το ποιόν των πολιτών της, όχι μόνον αν κατέχουν την πολιτική αρετή, δηλαδή είναι νομοταγείς πολίτες και οι άρχονες είναι δούλοι των νόμων, αλλά αν παράλληλα κατέχουν και την ηθική αρετή.

Δεν αρκούν τα πτυχία, όσα και να έχεις, ή από ποιο πανεπιστήμιο τα απέκτησες. Οι πολιτικοί ηγέτες πρωτίστως, αν δεν έχουν αυτογνωσία και αν δεν έχουν κατακτήσει την αρετή, είναι επικίνδυνοι και καταστροφικοί για την χώρα. Παρόμοια και ο λαός. 

Όπως λέει ο Πλάτων, «ἐν πόλει τε καὶ πάσαις ἀρχαῖς καὶ ἐξουσίαις ἀπολειπομέναις ἀρετῆς ἕπεται  τὸ κακῶς πράττειν», αν σε μια χώρα και σε όλες τις αρχές και τις εξουσίες, δεν υπάρχει αρετή, τότε ακολουθεί η δυστυχία. 

Και η αρετή είναι ένα σύνολο ιδιοτήτων που επιστέγασμά τους είναι "ἡ ἰδέα τοῦ ἀγαθοῦ", που ταυτίζεται με τις θεϊκές ιδιότητες, της αγαθότητος, της δικαιοσύνης, της υπευθυνότητος, της αλληλεγγύης, της ειλικρίνειας, και πολλών άλλων. Προϋπόθεση για απόκτηση της αρετής ως συνόλου είναι η αυτογνωσία, η οποία γίνεται με τον τρόπον που έχουμε άλλοτε εξηγήσει.

Για να περιοριστούμε μόνον, χάριν παραδείγματος, στη δικαιοσύνη, ο Πλάτων προειδοποιεί ότι, αν καταλυθεί, αυτή που δένει και συνενώνει όλα σε ένα, με την κατάλυσή της καταλύεται και κάθε άλλη αρχή και εξουσία, κάτι που δυστυχώς μπορεί να το διαπιστώσει ο καθένας με όσα συμβαίνουν στην πατρίδα μας τα τελευταία χρόνια. 

Ένα επίσης από τα σοβαρότερα λάθη του ανθρώπου, και κυρίως του πολιτικού, είναι «τῶν αὑτοῦ ἑκάστοτε ἁμαρτημάτων μὴ ἑαυτὸν αἴτιον ἡγῆται καὶ τῶν πλείστων κακῶν καὶ μεγίστων, ἀλλὰ ἄλλους, ἑαυτὸν δὲ ἀεὶ ἀναίτιον ἐξαιρῇ» [= όταν για τα δικά του κάθε φορά λάθη και για τις περισσότερες και μέγιστες συμφορὲς που προκαλεί, δεν θεωρεί τον εαυτόν του υπεύθυνον, αλλὰ του άλλους, ενώ τον εαυτὸν του τον εξαιρεί θεωρώντας τον αναίτιον! Και πάλι τα παραδείγματα είναι άφθονα σε όλους που μας κυβέρνησαν και μας κυβερνούν!

Συμπέρασμα: Θελουμε η πατρίδα μας και εμείς ατομικά και συλλογικά να επιτύχουμε την ευδαιμονία μας, ο μοναδικός δρόμος είναι η ατομική και συλλογική προσπάθεια να αποκτήσουμε την αρετή ως σύνολο, να αλλάξουμε δηλαδή ρότα, επειδή τα γεγονότα μιλούν από μόνα τους, επιλέξαμε τον ηδονιστικό βίο και βλέπουμε τις τραγικές συνέπειες και ατομικά και για το έθνος μας.

Και επειδή ο δημόσιος βίος εξαρτάται από τον ιδιωτικό βίο, την διαμόρφωση δηλαδή του ατομικού ήθους, και κατά συνέπεια και του δημοσίου βίου, αποδεχόμενοι ότι η ηθική είναι το θεμέλιο της ατομικής και της συλλογικής ευδαιμονίας, θα πρέπει να αλλάξει προσανατολισμό τόσο η παιδεία μας, όσον και η κοινωνία μας. Και η αρχαιοελληνική παιδεία είναι το μέσον προς αυτήν την κατεύθυνση.