ΟΠΕΚΕΠΕ: Η ιστορία ενός προαναγγελθέντος σκανδάλου!

Έχουν γραφεί και ειπωθεί πολλά για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, ενδεχομένως η άποψή μου να είναι περιττή και ετεροχρονισμένη. Την καταθέτω όμως ως προβληματισμό για τις «δικολαβίστικες» και νομότυπες λύσεις που χαρακτηρίζουν πολλές αποφάσεις του Δημοσίου. Στην προκειμένη περίπτωση η «τεχνική λύση» στο ζήτημα των ενισχύσεων που έγινε «Κερκόπορτα» του μεγάλου  σκανδάλου.

Στη συζήτηση  του Ν.4351/2015 περί «Βοσκήσιμων γαιών» στη Βουλή, εξέφρασα επιφυλάξεις σε ό,τι αφορά τη διαχείριση της. Δικαιολόγησα την επέκταση της «τεχνικής λύσης» για να μη χαθούν αγροτικές ενισχύσεις, επισημαίνοντας τη συνεχή επιτήρηση και τους αυστηρούς ελέγχους από το αρμόδιο υπουργείο και τον οργανισμό. 

Τι είναι όμως η «τεχνική λύση»; Ο όρος αναφέρεται σε μια προσωρινή μέθοδο υπολογισμού και κατανομής των επιλέξιμων βοσκοτόπων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής χλωρίδας και γεωμορφολογίας. 

Από το 2000 η Ελλάδα αντιμετώπισε σοβαρές προκλήσεις σχετικά με τον ορισμό και τη διαχείριση των βοσκοτόπων. Η ΕΕ θεώρησε ότι η χώρα μας παρανομεί, δηλώνοντας ως βοσκοτόπους, εκτάσεις που δεν πληρούσαν ευρωπαϊκά κριτήρια και κοινοτικές επιταγές. Αυτό οδήγησε σε καταλογισμούς προστίμων ύψους 466 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2009- 2013.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτός των προστίμων ζήτησε από την Ελλάδα να περιορίσει τους επιλέξιμους βοσκότοπους μόνο σε χορτολιβαδικές εκτάσεις, εξαιρώντας δέκα εκατ. στρέμματα από τα 24 εκατ. που δήλωναν οι κτηνοτρόφοι λόγω χαμηλής ξυλώδους βλάστησης. Έτσι προέκυψε ένας μεγάλος αριθμός αδήλωτων- ελεύθερων- βοσκοτόπων.

Η Ελλάδα προσέφυγε στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, δικαιώθηκε το 2017, επιτρέποντας την επαναφορά αυτών των εκτάσεων ως επιλέξιμων. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, εφαρμόστηκε κατά την περίοδο 2014-2017 μια κεντρική κατανομή βοσκοτόπων, γνωστή ως «τεχνική λύση», με τη συνδρομή της Neuropublic, τεχνικού συμβούλου του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Παρά την εφαρμογή της «τεχνικής λύσης», η ΕΕ συνέχισε να εκφράζει επιφυλάξεις, επιβάλλοντας πρόστιμα και ζητώντας περαιτέρω διευκρινίσεις. Με τον Ν. 4264/2014 η Ελλάδα νομοθέτησε τον ορισμό του βοσκοτόπου, περιλαμβάνοντας και τις εκτάσεις με ξυλώδη βλάστηση, γεγονός που συνέβαλε στην αναγνώριση περισσότερων εκτάσεων ως επιλέξιμων.

Η διατήρηση και επέκταση της «τεχνικής λύσης» με το Ν. 4351/2015 επέτρεπε, ως μεταβατική ρύθμιση, να δηλώνουν οι κτηνοτρόφοι βοσκοτόπους ακόμα και αν δεν είχαν δικούς τους στην περιοχή που ζούσαν και δραστηριοποιούνταν. Με αυτόν τον τρόπο σε Περιφέρειες  που δεν υπήρχαν αρκετά βοσκοτόπια, για το σύνολο των κτηνοτρόφων, δινόταν η δυνατότητα να «δανειστούν» εκτάσεις από άλλες περιοχές, ώστε να δικαιούνται επιδοτήσεις.

Η ανάγκη για την «τεχνική λύση» προέκυψε μετά από αλλαγές στη νομοθεσία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) σύμφωνα με τις οποίες  οι ενισχύσεις δεν υπολογιζόταν πλέον βάσει του ζωικού κεφαλαίου αλλά βάσει της έκτασης του βοσκότοπου. Ήταν το μοναδικό νόμιμο εργαλείο ώστε «να ενεργοποιούνται δικαιώματα» και να λαμβάνουν οι κτηνοτρόφοι τις ενισχύσεις μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες για μόνιμη κατανομή βοσκοτόπων.

Η πρακτική όμως αυτή επέτρεψε καταχρήσεις: Δηλώνονταν ως βοσκότοποι εκτάσεις που δεν χρησιμοποιούνταν πραγματικά. Μέσα σ’ αυτές περιλαμβάνονται δημόσια δάση, βραχώδεις πλαγιές, πάρκα, γήπεδα, κλπ. Έτσι δόθηκαν επιδοτήσεις σε ημετέρους και σε όσους δεν δικαιούνταν. 

Αποτέλεσμα: Η «τεχνική λύση» στα χέρια επιτηδείων, αεριτζήδων, ανθρώπων που δεν είχαν καμιά σχέση με το αγροτικό επάγγελμα, πολιτικών παρεμβάσεων και κακής διαχείρισης στον οργανισμό, έγινε η «Κερκόπορτα» του σκανδάλου που ταλανίζει τη χώρα και την εκθέτει διεθνώς! 

ΓΙΑΝΝΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ, οικονομολόγος, πρ. Βουλευτής Ιωαννίνων