Αδύναμο το πολιτικό σύστημα στην ενσωμάτωση των νέων!

Η σχέση των νέων με την πολιτική αποτελούσε ανέκαθεν ζήτημα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και έντονου προβληματισμού. Πολλοί είναι εκείνοι που προσπαθούν να καταλάβουν το λόγο για τον οποίο τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια πολιτική απάθεια στις σύγχρονες δημοκρατικές κοινωνίες και μια τάση α-πολιτικοποίησης, κυρίως από την πλευρά των νεότερων ηλικιακών ομάδων. 

Είναι γεγονός πως όλες οι έρευνες για τις πολιτικές στάσεις και αντιλήψεις των νέων, καταδεικνύουν μια έντονη αμφισβήτηση και απαξίωση του πολιτικού συστήματος και των πολιτικών αξιών.

Υπάρχει μια εύκολη... κατηγορία που επαναλαμβάνεται σχεδόν μηχανικά για τους νέους ότι δεν ασχολούνται με την πολιτική. Είναι όμως αλήθεια ή μια βολική γενίκευση που κρύβει βαθύτερες ευθύνες; Γιατί αν κοιτάξουμε πιο προσεκτικά, θα δούμε ότι οι νέοι δεν είναι αδιάφοροι. Είναι απογοητευμένοι, είναι καχύποπτοι και συχνά νιώθουν και αποκλεισμένοι!

Η γενιά των σημερινών νέων μεγάλωσε μέσα σε κρίσεις οικονομικές, υγειονομικές, κοινωνικές. Είδε την πολιτική να υπόσχεται και να μην τηρεί, να διχάζει αντί να ενώνει, να λειτουργεί ως κλειστό σύστημα αντί ως ανοιχτό πεδίο συμμετοχής. Δεν είναι παράλογο, λοιπόν, να αντιμετωπίζει την πολιτική και τους πολιτικούς με δυσπιστία. Όταν η βιωματική εμπειρία σε έχει διδάξει ότι η φωνή σου δεν ακούγεται, η σιωπή μοιάζει σχεδόν φυσική άμυνα και μονόδρομος.

Κι όμως, την ίδια στιγμή, οι νέοι πολιτικοποιούνται,  όχι όμως με τους παραδοσιακούς όρους. Συμμετέχουν σε κοινωνικά κινήματα, εκφράζονται κάποιες στιγμές δυναμικά στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, παρεμβαίνουν σε ζητήματα όπως η κλιματική αλλαγή, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ισότητα. Δεν απέχουν από την πολιτική, απλά απέχουν από το παλιό της μοντέλο.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι η έλλειψη ενδιαφέροντος των νέων, αλλά η αδυναμία του πολιτικού συστήματος να τους ενσωματώσει ουσιαστικά. Όταν οι κομματικές δομές παραμένουν ιεραρχικές και απρόσιτες, όταν η ανανέωση είναι περισσότερο σύνθημα παρά πράξη, τότε οι νέοι μένουν στο περιθώριο  όχι από επιλογή, αλλά από ουσιαστικό αποκλεισμό.

Αν θέλουμε πραγματικά μια ζωντανή δημοκρατία, δεν αρκεί να καλούμε τους νέους  με... έξυπνα σποτ να συμμετάσχουν. Πρέπει να τους δώσουμε πραγματικό χώρο, λόγο και ρόλο. Να τους εμπιστευτούμε όχι ως κάτι μελλοντικό, αλλά ως κάτι που συμβαίνει σήμερα, στο παρόν. Γιατί η πολιτική χωρίς νέους δεν είναι απλώς φτωχότερη, είναι καταδικασμένη να αναπαράγει τον εαυτό της!

Σε αυτό το σημείο, αξίζει να δούμε και μια λιγότερο συζητημένη διάσταση: την εκπαίδευση και τον τρόπο με τον οποίο προετοιμάζει ή δεν προετοιμάζει τους νέους για τη συμμετοχή στα κοινά. Η πολιτική παιδεία στη χώρα μας παραμένει αποσπασματική, συχνά θεωρητική και αποκομμένη από την καθημερινότητα. Οι νέοι δεν μαθαίνουν πώς να διαφωνούν δημιουργικά, πώς να συμμετέχουν σε συλλογικές διαδικασίες, πώς να διεκδικούν με επιχειρήματα και όχι με θορυβώδη συνθήματα. Έτσι, η πολιτική μοιάζει είτε με κάτι μακρινό, είτε με μόνιμο πεδίο σύγκρουσης χωρίς νόημα.

Αν κάτι χρειάζεται σήμερα, είναι μια νέα συμφωνία εμπιστοσύνης από όλους τους κομματικούς μηχανισμούς με τους νέους ανθρώπους. Ένα πολιτικό σύστημα που δεν θα φοβάται τη φρεσκάδα και την αμφισβήτηση και θα αφήνει έξω από ψηφοδέλτια νέους ανθρώπους που αξίζουν και μια νέα γενιά που δεν θα αρκεστεί στον ρόλο του θεατή. Γιατί η πολιτική δεν είναι μόνο οι θεσμοί,  είναι η καθημερινή πράξη συμμετοχής. Και εκεί, οι νέοι μπορούν, και πρέπει, να γίνουν πρωταγωνιστές.

Η ευθύνη, τελικά, είναι διπλή. Οι νέοι οφείλουν να διεκδικήσουν τη θέση τους, να μην παραιτηθούν από το δικαίωμα της συμμετοχής. Αλλά και η πολιτεία οφείλει να τους ακούσει πραγματικά, όχι προσχηματικά. Γιατί αν η νέα γενιά παραμείνει εκτός, τότε το πρόβλημα δεν θα είναι απλά δικό της. Θα είναι πρόβλημα της ίδιας της δημοκρατίας.