Τα διαχρονικά μηνύματα του Οδυσσέα Ελύτη…

Συμπληρώθηκαν, πριν λίγες μέρες, 30 χρόνια από τότε που ο μεγάλος Έλληνας ποιητής Οδυσσέας Ελύτης έφυγε από κοντά μας. Άφησε όμως πίσω του, ως παρακαταθήκες, τα διαχρονικά του μηνύματα, τα οποία τόσο επίκαιρα και διδακτικά αποδεικνύονται στις δύσκολες μέρες που περνάμε ως Λαός και ως Έθνος. Μιλώντας στους Έλληνες μετανάστες στη Στοκχόλμη, μετά την απονομή από τη Σουηδική Ακαδημία του Βραβείου Νόμπελ Λογοτεχνίας, τους επισήμανε: «Εκείνο που μας ενώνει απόψε όλους εδώ πέρα, είναι η αγάπη μας για την Ελλάδα. Η πατρίδα είναι μία και ο καθένας στον τομέα του ας έρθει και ας κάνει κάτι, όπως αυτός το νομίζει καλύτερα. Θέλω να μάθετε, όπως έμαθα κι εγώ, στα 68 μου χρόνια: μόνο αν κάνεις σωστά τη δουλειά σου, ο κόπος σου δεν θα πάει χαμένος. Κι αν η πατρίδα δεν το αναγνωρίσει, θα το αναγνωρίσουν οι ξένοι· είναι και αυτό μια νίκη».

Απαντώντας, σε κάποια άλλη στιγμή, στο ερώτημα «από τι κυρίως πάσχουμε και τι πρωτίστως μας λείπει», απάντησε: «Από μια πλήρη, μόνιμη και κακοήθη ασυμφωνία μεταξύ του πνεύματος της εκάστοτε πολιτικής ηγεσίας και του ήθους που χαρακτηρίζει τον βαθύτερο ψυχικό πολιτισμό του ελληνικού λαού στο σύνολό του». Και αυτό συμβαίνει —συμπλήρωσε— στο γεγονός ότι «εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις, η ηγετική μας τάξη, στο κεφάλαιο της ελληνικής παιδείας, έχει μαύρα μεσάνυχτα. Έτσι εξηγείται το γεγονός ότι ο Ελληνισμός επέτυχε ως γένος, αλλ’ απέτυχεν ως κράτος». Και ξεκαθάρισε: «Από ’μας θα εξαρτηθεί το τελικό αποτέλεσμα. Από μας θα εξαρτηθεί ο παράδεισος ή η κόλαση που θα χτίσουμε. Η μοίρα μας βρίσκεται στα χέρια μας».

Λόγια προφητικά που εξηγούν πλήρως αυτή «την κόλαση» που ζούμε «ως γένος», με κορύφωση τα τελευταία είκοσι χρόνια της ανείπωτης οικονομικής κρίσης, που όλο και περισσότερο βαθαίνει, καθώς η τύχη της χώρας βρέθηκε —και βρίσκεται— στα χέρια μιας ηγεσίας, με κύριο γνώρισμα ότι «στο κεφάλαιο της ελληνικής παιδείας είχε και έχει μαύρα μεσάνυχτα».

Και το τραγικό είναι πως αυτή η ηγεσία φιλοδοξεί να παραμείνει ή να επανέλθει για να συνεχίσει το ολέθριο έργο της. Και το πιο τραγικό ακόμα είναι ότι δεν λείπουν, κάθε τόσο, και οι νοσταλγοί της.

Αυτό το γεγονός, και αυτή η στάση μας να συνεχίσουμε την ίδια καθοδική πορεία —τη στιγμή που κάθε σκεπτόμενος Έλληνας που «αγαπάει τον τόπο του», κατά τον Ελύτη, έχει ήδη διαπιστώσει πως «δεν έχουμε πια άλλο σκαλί να κατρακυλήσουμε πιο βαθιά στου κακού τη σκάλα»— ανάγκασε τον άλλο μεγάλο Έλληνα διανοητή με τη διεθνή αναγνώρισή του, τον Βασίλειο Μαρκεζίνη, μέσα από τις σελίδες του βιβλίου του «Η Ελλάδα των Κρίσεων», να εκφράσει τη δικαιολογημένη απορία του: «Αυτό θέλουν όντως οι Έλληνες; Μέχρι εκεί φτάνει το μυαλό τους; Ή μήπως είναι τόσο εξαντλημένοι οικονομικά από μικροκομματική κακοδιαχείριση, ώστε δεν έχουν πλέον τη διάθεση να ζήσουν, να εκσυγχρονιστούν, να διαπρέψουν; Ειλικρινά δεν το νομίζω. Ο χρόνος θα δείξει πόσο δίκιο έχω να ασκώ πιέσεις για ολοκληρωτική κάθαρση αυτών των στάβλων του Αυγεία, με τους οποίους μοιάζει το σύγχρονο ελληνικό κράτος».

Περί αυτού ακριβώς πρόκειται: «Περί στάβλων του Αυγεία», που χρειάζονται, όπως μας διδάσκει και ο αρχαίος μύθος, ολοκληρωτική κάθαρση. Όπως βλέπετε, «η μυστική βοή των πλησιαζόντων γεγονότων έρχεται και την προσέχουν ευλαβείς, ενώ εις την οδόν έξω ουδέν ακούουν οι λαοί». Ας είμαστε κάπως «ευλαβείς» και ας μην μένουμε «εις την οδόν έξω» και δεν συνειδητοποιούμε τι πραγματικά συμβαίνει γύρω μας. Κι αν αυτό δεν το κάνουμε για τον εαυτό μας, το χρωστάμε στα παιδιά μας, το χρωστάμε στην πατρίδα μας. Το χρωστάμε σ’ αυτούς που θυσίασαν τη ζωή τους, για να είμαστε εμείς ελεύθεροι.