Mercosur και Ευρωπαϊκή Γεωργία…

 Η Mercosur είναι τελωνειακή ένωση πέντε χωρών της Λατινικής Αμερικής, Αργεντινής, Βραζιλίας, Παραγουάης, Ουρουγουάης και Βολιβίας. Ιδρύθηκε το 1991, έχει πληθυσμό 270 εκ. και είναι η 6η μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο. Εξάγει κυρίως αγροτικά προϊόντα και εισάγει βιομηχανικά.

Η ΕΕ εδώ και 25 χρόνια βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις με τις εν’ λόγω χώρες με σκοπό την υπογραφή εμπορικής συμφωνίας, η οποία επετεύχθη τις 20/12/2025, προκαλώντας αντιδράσεις σε κράτη - μέλη και παραγωγούς. Το προσωρινό της «πάγωμα» αναδεικνύει τις εύλογες ενστάσεις και προβληματισμούς για τις επιπτώσεις της κυρίως στον αγροτικό τομέα της Ένωσης.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση ή μείωση δασμών στο 91% των εξαγωγών της Mercosur προς την Ε.Ε, κυρίως αγροτικών προϊόντων και στο 92% των αντίστοιχων δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ που αφορούν κυρίως βιομηχανικά προϊόντα.

Πρόκειται για μια ασύμμετρη ανταλλαγή: Η Mercosur εξάγει τρόφιμα και πρώτες ύλες, ενώ η Ευρώπη εξάγει αυτοκίνητα, μηχανήματα, χημικά και φαρμακευτικά προϊόντα. 

Οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων της Mercosur προς την Ευρώπη θα έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή της ΕΕ. Οι ευρωπαίοι αγρότες θα αντιμετωπίσουν ανταγωνιστικές πιέσεις λόγω χαμηλού κόστους και προδιαγραφών παραγωγής στις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Βοδινό κρέας, πουλερικά, ρύζι, ζάχαρη, μέλι, φρούτα και λαχανικά είναι μερικά από τα αγροτικά προϊόντα που θα δεχτούν μεγάλες πιέσεις και αθέμιτο ανταγωνισμό.

Η εύλογη κριτική εστιάζεται στο ότι η ευρωπαϊκή αγροτική παραγωγή διέπετε από αυστηρούς κανόνες, προδιαγραφές και περιβαλλοντικά πρότυπα που αυξάνουν το κόστος παραγωγής, προστατεύοντας τον καταναλωτή και το περιβάλλον σε σχέση με τις χώρες της Mercosur.

Ενδεικτικά, πάνω από το 90% της σόγιας που παράγεται στη Βραζιλία και μεγάλο μέρος της εξάγεται είναι γενετικά τροποποιημένη, ενώ η καλλιέργειά της συνδέεται άμεσα με την αποψίλωση του Αμαζονίου.

Παράλληλα, περισσότερες από 30 ουσίες φυτοφαρμάκων που χρησιμοποιούνται σήμερα στη Βραζιλία έχουν απαγορευθεί στην Ε.Ε, ενώ περίπου το 50% των φυτοφαρμάκων που επιτρέπονται σε καλλιέργειες καλαμποκιού  απαγορεύονται στην Ευρώπη.

Οι λεγόμενες ρήτρες βιωσιμότητας της συμφωνίας δεν παρέχουν ουσιαστικές εγγυήσεις. Δεν προβλέπονται κυρώσεις, μηχανισμοί αναστολής ή δεσμευτικά χρονοδιαγράμματα συμμόρφωσης. Όπως σωστά έχει αναφερθεί στο πλαίσιο των αντιρρήσεων οι διατάξεις αυτές βασίζονται κυρίως στον «διάλογο» και όχι στην εφαρμογή.

Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία άνισων όρων ανταγωνισμού: Οι Ευρωπαίοι αγρότες ορθώς υποχρεούνται να τηρούν αυστηρούς κανόνες στην παραγωγή. Καλούνται όμως να ανταγωνιστούν προϊόντα που δεν πληρούν αντίστοιχες υποχρεώσεις και προδιαγραφές.

Η πολιτική διαφωνία εντός της Ε.Ε. δεν είναι τυχαία. Χώρες με ισχυρή βιομηχανική βάση στηρίζουν τη συμφωνία λόγω της κατάργησης δασμών έως 35% στα αυτοκίνητα και έως 20% στα μηχανήματα. Αντίθετα, χώρες με ισχυρό αγροτικό τομέα προειδοποιούν για απώλειες εισοδήματος, θέσεων εργασίας και αποσάθρωσης παραγωγικής βάσης.

Το διακύβευμα δεν είναι μόνο αγροτικό. Είναι βαθιά πολιτικό. Μια Ευρώπη που θυσιάζει τη γεωργία, τη διατροφική ασφάλεια, τα περιβαλλοντικά και καταναλωτικά της πρότυπα για τις εξαγωγές βιομηχανικών προϊόντων, υπονομεύει τη δική της στρατηγική για  διατροφική επάρκεια που επιθυμεί να ενσωματώσει στη νέα ΚΑΠ. 

Αν δεν υπάρξουν αμοιβαίες δεσμεύσεις για την τήρηση αυστηρών προδιαγραφών η εν’ λόγω συμφωνία μπορεί να τορπιλίσει τα θεμέλια του αγροδιατροφικού τομέα και των θετικών καταναλωτικών προτύπων της ΕΕ. 

Σε ότι αφορά τη χώρα μας εκτός του ανταγωνισμού στα προϊόντα που αναφέραμε αρχικά, η ΠΟΠ ελιά Καλαμών εξαιρέθηκε αναίτια από την εν’ λόγω συμφωνία. Το ίδιο είχε συμβεί με τη φέτα στις αντίστοιχες συμφωνίες της ΕΕ με Καναδά και Ν. Αφρική. Αποτέλεσμα: οι δυο αυτές χώρες να παράγουν λευκά τυριά άλμης, από αγελαδινό κυρίως γάλα και να τα πουλάνε ως φέτα…

Γιάννης Καραγιάννης, Οικονομολόγος, πρ. βουλευτής Ιωαννίνων