Τα υπόγεια νερά στα Γιάννενα και οι κίνδυνοι για τα κτίρια…

Παρόλο που ασχολούμουν με τα υδραυλικά έργα όλα τα χρόνια της δημόσιας υπηρεσίας μου, πάντα αναρωτιόμουνα παλαιά, όπως και πολλοί άλλοι συνάδελφοι μηχανικοί και κάτοικοι του παραλίμνιου μετώπου της πόλης μας (βάζοντας ένα όριο σε απόσταση από τη λίμνη, το ύψος των οδών Ανεξαρτησίας - Μητροπόλεως - Αγ. Μαρίνας - 21η Φεβρουαρίου), γιατί σε μικρό ύψος 1,40 μ. και κάτω, εάν κάνουμε εκσκαφή στον χώρο αυτό, βρίσκουμε νερό, ειδικά τους χειμερινούς μήνες. Κι αυτό επειδή η λίμνη είναι σε πολύ χαμηλότερο υψόμετρο του ύψους των εκσκαφών (ύψος λίμνης κάτω του ενός μέτρου από το κράσπεδο σε καλύτερες συνθήκες, Ηολ.=2,40 μ.).

Αυτό ήταν ένα πρόβλημα για τις υπό ανέγερση νέες οικοδομές, γιατί δυσκόλευαν οι συνθήκες για κατασκευή υπόγειου χώρου, και ένα πρόβλημα πολλών υπαρχόντων κατασκευών, παλαιών και νέων, που είχαν και έχουν συνεχώς ήταν τα νερά που ανάβλυζαν στο υπόγειό τους.

Κάνω αυτές τις αναφορές γιατί ένα ανάλογο πρόβλημα έχουμε στο 2ο ΓΕΛ / Γυμνάσιο Ιωαννίνων, που βρίσκεται σε χώρο κάτω των ορίων μας. Την πρώτη απάντηση στην απορία αυτή μου την έδωσε ο αξιόλογος συνάδελφος μηχανικός Παναγιώτης Παππάς. Είναι αυτή που θα εξηγήσω μετά από συνεχή παρακολούθησή της.

Συγκεκριμένα, η λίμνη μας είναι ένας μεγάλος όγκος επιφανειακού νερού στο χαμηλότερο σημείο της ΒΑ λεκάνης του Λεκανοπεδίου Ιωαννίνων και τα νερά της δημιουργούν μια υδροστατική πίεση στα τοιχώματα του εδάφους της, περιμετρικά και υπόγεια.

Η πίεση αυτή ασκείται από το υγρό της στοιχείο λόγω βάρους, αλλά, πέρα από αυτό, αποτελεί μια αποθήκευση σε νερό τους χειμερινούς μήνες, ειδικά όπως φέτος, που λόγω των συνεχόμενων βροχοπτώσεων αυξάνεται η στάθμη και ο όγκος του, δημιουργώντας έναν υδροφόρο ορίζοντα, που η επιφάνεια των υπογείων υδάτων στον γύρω χώρο της βρίσκεται σε ισορροπία με τη στάθμη του νερού της (υψηλότερος τον χειμώνα, χαμηλότερος το καλοκαίρι).

Από την πλευρά της πόλης έχουμε υπόγεια νερά, λόγω της διήθησης των επιφανειακών ροών, αποστραγγίσεων ομβρίων, απορροών τεχνικών κ.λπ., που λόγω της κλίσης του εδάφους κινούνται υπόγεια στον υδροφόρο ορίζοντα προς τη λίμνη μας, λόγω του χαμηλού της σημείου, και αποθηκεύονται επίσης σε ανοικτούς υπόγειους χώρους χαμηλότερου υψομέτρου, εάν βρίσκουν.

Λόγω του μεγάλου φορτίου του νερού της, όπως τις χρονιές με αύξηση της στάθμης της (π.χ. φέτος), τα νερά αυτά της πόλης μας δεν απορροφούνται εύκολα - γρήγορα στον όγκο της και, αντίστροφα, η πίεση αυτή των νερών και η δυσκολία κορεσμού που παρουσιάζουν τα παραλίμνια εδάφη, λόγω του υδροφόρου ορίζοντά της, αρχίζει να δημιουργείται ένα φράγμα νερού στην περιοχή. Δηλαδή, τα νερά αυτά δεν μπορούν να εισέλθουν στη λίμνη γρήγορα και, στα χαμηλά οριζόντια σημεία της, εκτονώνονται σε ύψος προς την επιφάνεια του εδάφους.

Χαρακτηριστικό των υπόγειων νερών, όπως αναφέραμε, είναι ότι όπου βρουν υπόγειους ανοικτούς χώρους, τους καταλαμβάνουν (πηγάδια, δεξαμενές, υπόγεια λόγω κατασκευαστικών αστοχιών κλπ.) ή αναβλύζουν επιφανειακά. Αυτό το φαινόμενο συμβαίνει σε όλη την παραλίμνιο περιοχή, πότε έντονα και πότε μέτρια, ειδικά τους χειμερινούς μήνες, ανάλογα με τη βροχόπτωση και, πιο ειδικά, με το ύψος των νερών της λίμνης μας.

Το τέως «Γυμνάσιο Θηλέων» (σημερινό 2ο ΓΕΛ / Γυμνάσιο Ιωαννίνων) είναι ένα κτίριο με υπόγειο. Η αρχή κατασκευής του ήταν το 1964 και λειτούργησε το 1967. Βρίσκεται σε χώρο χαμηλό, κάτω των αναφερόμενων ορίων (οδός Λ. Παπανδρέου) και σε κοντινή απόσταση από τη λίμνη μας. Σύμφωνα με αναφορές, έχει χρόνιο πρόβλημα με τα ύδατα. Το υπόγειο του σχολείου πλημμυρίζει πότε πολύ, πότε λίγο, ανάλογα με την εποχιακή διακύμανση του αναφερόμενου φαινομένου.

Καθηγητές, μαθητές και γονείς ζητούν την άμεση παρέμβαση των αρμοδίων αρχών και τα απαιτούμενα τεχνικά έργα για το πλημμυρισμένο υπόγειο του σχολείου. Πιστεύω ότι πολύ σύντομα θα καθοριστούν από τους κατάλληλους οριζόμενους τεχνικούς μηχανικούς.

Σημασία έχει ότι η υγρασία στους τοίχους κτιρίων γενικά (οπλισμένων, πλινθοδομών, λιθοδομών σε ορόφους και υπόγεια) προκαλεί πολύ σημαντικές φθορές στα υλικά, αλλά και προβλήματα υγείας στους διαμένοντες και χρήστες (μαθητές, καθηγητές, ενοίκους, ιδιοκτήτες κ.λπ.) λόγω της εισπνοής βακτηριδίων και μυκήτων. Στο οπλισμένο σκυρόδεμα, η διάβρωση από το νερό είναι μία από τις συχνότερες και σοβαρότερες αιτίες φθοράς των κτιρίων, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της στατικής επάρκειάς τους.

 Ο Δημήτρης Μακρής είναι Πολιτικός Μηχανικός Τ.Ε. ειδικευμένος σε υδραυλικά έργα υποδομής και εγγείων βελτιώσεων.