Το στολίδι της πόλης που μέτρα την ιστορία της

Όποιος φτάνει στα Γιάννενα δύσκολα θα αντικρίσει την κεντρική πλατεία χωρίς να σταθεί έστω για λίγο μπροστά στο περίφημο Ρολόι της. Είναι ένα σημείο αναφοράς για κατοίκους και ταξιδιώτες, σημείο συνάντησης και προσανατολισμού – αλλά ελάχιστοι γνωρίζουν την αληθινή του πορεία μέσα στον χρόνο: πότε χτίστηκε, από ποιους και πού ακριβώς βρισκόταν αρχικά.

Το πρώτο του «σπίτι» δεν ήταν η σημερινή του θέση. Ο πύργος υψωνόταν βορειότερα, στο σημείο όπου η κεντρική πλατεία συναντά την οδό Αβέρωφ. Εκεί είχε τοποθετηθεί το 1905, έργο του διαπρεπούς Γιαννιώτη αρχιτέκτονα Περικλή Μελίρρυτου, γνωστού για τα μνημειώδη κτίρια που σημάδεψαν την πόλη, την Καπλάνειο, την παλιά Ζωσιμαία Σχολή και την Παπαζόγλειο Υφαντική Σχολή.

Την κατασκευή του είχε παραγγείλει ο Οσμάν Πασάς ο Κούρδος, Γενικός Διοικητής Ηπείρου και Αλβανίας, θέλοντας να τιμήσει τα Ιωβηλαία του Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ Β’. Το Ρολόι συνδυάζει με αρμονία νεοκλασικά και ανατολίτικα στοιχεία: ένας λεπτός διάτρητος πύργος, με πέτρινο κιγκλίδωμα στην κορυφή, μικρές χυτοσιδηρές κολώνες που στηρίζουν τον θόλο και φέρουν πολυγωνικά κιονόκρανα. Η καμπάνα του, βενετσιάνικης προέλευσης, συνοδεύεται από οθωμανικά σύμβολα χαραγμένα σε πλάκες και από μικρές κρήνες στις τέσσερις πλευρές του. Είναι ένα μνημείο όπου συναντιούνται τρεις πολιτισμοί, ένα αρχιτεκτονικό υπόδειγμα της εποχής του.

Το 1918, κατά τη διάρκεια στρατιωτικής παρέλασης, το Ρολόι υπέστη σοβαρές ζημιές από ατυχές συμβάν και χρειάστηκε να αποξηλωθεί. Μόλις το 1925 ξαναστήθηκε, αυτή τη φορά στη θέση που το συναντούμε μέχρι σήμερα. Έναν χρόνο αργότερα λειτουργούσε ακόμα με τον παλιό μηχανισμό και ολλανδικά βαρίδια, τα οποία κουρδίζονταν με μανιβέλα μέχρι και τη δεκαετία του ’60. Το 1963 αντικαταστάθηκαν από ηλεκτρικό μοτέρ. Όταν όμως ο μηχανισμός αυτός χάλασε το 2010 και δεν υπήρχαν πλέον ανταλλακτικά – αφού το εργοστάσιο είχε κλείσει δεκαετίες πριν – κρίθηκε απαραίτητη η αντικατάστασή του. Το 2012 τοποθετήθηκε ένας νέος, ελβετικός μηχανισμός, πιστή αναπαραγωγή των κλασικών ρολογιών, αξίας 5.000 ευρώ.

Το Ρολόι έχει πλέον αναγνωριστεί ως Ιστορικό Διατηρητέο Μνημείο, ενώ τα τελευταία χρόνια έχει ξανασυντηρηθεί και αναστηλωθεί από την αρμόδια Εφορεία Νεότερων Μνημείων.

Σήμερα, ο κομψός αυτός πύργος δεν είναι απλώς ένα μνημείο, είναι η «καρδιά» των Ιωαννίνων. Αποτελεί το πιο συνηθισμένο σημείο ραντεβού για τους Γιαννιώτες και τον πρώτο σταθμό για όσους θέλουν να γνωρίσουν την πόλη και την αγορά της. Με τη χαρακτηριστική του μορφή, το Ρολόι έχει γίνει το σήμα κατατεθέν της πόλης και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα τοπόσημα ολόκληρης της Ηπείρου.