Οι μοιραίοι της σύγχρονης πολιτικής πραγματικότητας

Παρακολούθησα, έτσι για να περνάει η ώρα, στην τηλεόραση μερικές σκηνές από τη φαρσοκωμωδία που παίζεται επί μέρες στη Βουλή των Ελλήνων και επιδιώκει τάχα να εξιχνιάσει το στυγερό έγκλημα που διαπράχθηκε, με ευθύνη των κυβερνώντων, από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, σε βάρος της αγροτικής μας παραγωγής, που αποτελεί τη βάση της εθνικής μας οικονομίας, για καθαρά κομματικούς λόγους.

Ξύπνησαν τότε μέσα μου οι γνωστοί από τα σχολικά χρόνια νόμοι του συνειρμού και με έκαναν να συσχετίσω τις παραστάσεις από την εξεταστική με αυτές που υπάρχουν στο περίφημο ποίημα του Βάρναλη «Οι Μοιραίοι». Ο ποιητής παρουσιάζει τους θαμώνες μιας υπόγειας ταβέρνας, οι οποίοι ζουν και πίνουν κάτω από άθλιες συνθήκες και δεν μπορούν να θυμηθούν «μια άσπρη μέρα στη ζωή τους». Μετά από μια σύντομη παρουσίαση μερικών εικόνων από τις ομορφιές της ελληνικής γης —τις οποίες όμως τώρα δεν μπορούν ν’ απολαύσουν— προσγειώνονται στη σκληρή πραγματικότητα της ταβέρνας με σκηνές φρίκης από την εξαθλίωση των οικογενειών των θαμώνων, που τους φέρνουν σε στιγμές απόγνωσης.

Καθώς δε προβληματίζονται και δεν μπορούν να απαντήσουν για το ποιος φταίει για το κατάντημά τους, αφού «κανένα στόμα δεν το ’βρε και δεν το ’πε ακόμα», καταλήγουν στο συμπέρασμα πως όσο παραμένουμε «δειλοί, μοιραίοι και άβουλοι αντάμα» και «προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα», δεν πρόκειται να υπάρξει απαλλαγή από τη συμφορά μας, και «σκυφτοί, σαν τα σκουλήκια, κάθε φτέρνα, όπου μας εύρει, μας πατεί».

Αν ξεχάσουμε τις τυπικές λεπτομέρειες και παραμείνουμε στα τελευταία συμπεράσματα, οι σχέσεις μεταξύ των θαμώνων της ταβέρνας του ποιήματος και των μελών της εξεταστικής επιτροπής είναι προφανείς: τόσο των μελών της μειοψηφίας, που είτε βγάλουν κάποιο συμπέρασμα είτε όχι, αυτό θα πάει στον κάλαθο της κάλπικης πλειοψηφίας της επιτροπής, και συνεπώς άσκοπα συμμετείχαν σ’ αυτήν. Το ίδιο συμβαίνει και με τα μέλη της πλειοψηφίας της επιτροπής, τα οποία, ως «δειλοί, μοιραίοι και άβουλοι αντάμα», θα καταλήξουν σε κάποιο χωρίς κανένα νόημα συμπέρασμα, το οποίο θα συντάξουν αυτοί που τους έστειλαν στην επιτροπή και θα λέει αυτό που προανήγγειλε ήδη η Ντόρα Μπακογιάννη, για λογαριασμό ασφαλώς του Κυριάκου, ότι «ο ΟΠΕΚΕΠΕ ήταν ένα διαρθρωτικό πρόβλημα, μια οργανωμένη προσπάθεια να βγάλουν κάποιοι λεφτά». 

Όχι μόνο αυτό· ήταν, όπως γράφει η Ευρωπαία εισαγγελέας που το αποκάλυψε —γιατί, χωρίς αυτή, θα έμενε και αυτός καταχωνιασμένος, όπως και τόσα άλλα— «πολύ συστηματική και καλά οργανωμένη απάτη», με συγκεκριμένους στόχους, και γι’ αυτό τον αποκαλεί «εγκληματική οργάνωση». Το τραγικό δε της υπόθεσης είναι ότι οι βουλευτές που μετέχουν στην εξεταστική επιτροπή, «δειλοί, μοιραίοι και άβουλοι αντάμα», εξακολουθούν να συνεδριάζουν, και —το πιο τραγικό— ότι γι’ αυτές τις χωρίς κανένα νόημα συνεδριάσεις πληρώνονται έξτρα από τα χρήματα του Έλληνα φορολογούμενου!

Όμως η ποίηση του Βάρναλη, όπως και κάθε υψηλή ποίηση, καθώς απεικονίζει τη γύρω πραγματικότητα που, στα πλαίσια κάθε εποχής, επαναλαμβάνεται, με διαφορά βέβαια στις λεπτομέρειες, αλλά με κοινά στοιχεία στην ουσία, είναι διαχρονική και επίκαιρη για κάθε εποχή. Εδώ ακριβώς βρίσκεται η αξία της. Από την άποψη αυτή πιστεύω πως οι θαμώνες της υπόγειας ταβέρνας του Βάρναλη είναι μια μικρογραφία των θαμώνων της σημερινής ελληνικής πολιτικής πραγματικότητας, πολιτών και πολιτικών, με αναμφισβήτητες τις τυπικές διαφορές στις λεπτομέρειες, αλλά με κοινά στοιχεία στα τελικά συμπεράσματα και στην ουσία της υπόθεσης.

Το διαπίστωσα αυτό πρόσφατα —σε μια τυχαία συνάντηση που είχα, στα πλαίσια μιας ομαδικής εξόρμησης Ηπειρωτών στην Κάτω Ιταλία και Σικελία, τη γνωστή από την αρχαιότητα Μεγάλη Ελλάδα, Magna Grecia— με έναν Ευρωπαίο ελληνομαθή και φιλέλληνα. Θαυμάζαμε τρία μεγαλόπρεπα αρχαιοελληνικά δημιουργήματα στην αρχαία ελληνική αποικία της Ποσειδωνίας, και ύστερα από μια σύντομη συζήτηση μού είπε: «Εσείς οι Έλληνες είστε ένας υπέροχος λαός, έχετε μια από τις πιο όμορφες χώρες του κόσμου, ένα λαμπρό πολιτισμό, διαπρεπείς επιστήμονες που θεωρούνται από τους κορυφαίους του κόσμου.

Όμως η εικόνα που παρουσιάζει για σας, ως κράτος, ο ευρωπαϊκός τύπος είναι απελπιστική. Δεν μπορούν να χωνέψουν πως εσείς, που διδάξατε τις μεγάλες αξίες του πολιτισμού σε όλο τον κόσμο —τη διάκριση των εξουσιών με τον Αριστοτέλη, που είναι το θεμέλιο για την ελευθερία και τη δημοκρατία— επί 150 χρόνια ανέχεστε να σας κυβερνάνε τρεις οικογένειες, να μεταφέρει ο θείος στο ανιψιό, οι πατεράδες στους γιους ή, κατά διαλείμματα, σε πρόσωπα του περιβάλλοντός τους ή σε παιδιά του κομματικού σωλήνα, την εξουσία σαν να είναι προσωπικό ή οικογενειακό κτήμα τους. Αυτοί οι πολιτικοί, αφού χωρίς κανένα κόπο αναλάμβαναν την εξουσία κληρονομικά, με ελάχιστα οπωσδήποτε προσόντα, ιδιαίτερα κατά τα τελευταία είκοσι χρόνια της κρίσης, τακτοποίησαν πλουσιοπάροχα τους εαυτούς τους, τους δικούς τους και αυτούς που τους στήριζαν, ενώ ταυτόχρονα φτωχοποίησαν ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού.

Για να ανταποκριθούν δε στο υπέρογκο χρέος που δημιούργησαν και στις απαιτήσεις των Ευρωπαίων δανειστών, έφτασαν στο έσχατο σημείο εθνικής εξαθλίωσης —δυστυχώς και με τη δική σας ενοχή και συνενοχή— να ξεπουλούν τη δημόσια περιουσία και αυτό το ξεπούλημα να το ονομάζουν επενδύσεις που θα φέρουν τάχα την ανάπτυξη, και να υποθηκεύουν ολόκληρη την εθνική περιουσία στους Ευρωπαίους δανειστές για ενενήντα χρόνια, τους οποίους κατέστησαν πραγματικούς κυβερνήτες της Ελλάδας. Είναι δε διάχυτη η γνώμη στην Ευρώπη, όπως προκύπτει από τα δημοσιεύματα του ευρωπαϊκού τύπου, πως, αν δεν υπήρχαν μερικοί ευαίσθητοι φιλέλληνες Ευρωπαίοι ηγέτες που λυπήθηκαν εσάς τους απλούς πολίτες, αν δεν ένιωθαν σεβασμό προς τις υπηρεσίες που πρόσφερε στην Ευρώπη ο πολιτισμός σας, και αν δεν σκέφτονταν τι θα ήταν η Ευρώπη χωρίς την Ελλάδα, τότε θα επικρατούσαν οι σκληροί Ευρωπαίοι ηγέτες, και ιδιαίτερα οι Γερμανοί, και η Ελλάδα θα είχε βγει από το ευρώ και δεν θα ήταν τελικά μέλος της Ε.Ε..

Και το κακό με αυτούς που σας κυβερνάνε είναι ότι είναι αμετανόητοι και δείχνουν πως το μόνο πράγμα που τους ενδιαφέρει είναι η διατήρησή τους στην εξουσία, αν κρίνουμε από το τεράστιο σκάνδαλο που αποκάλυψε η Ευρωπαία εισαγγελέας (ήταν πρόσφατο τότε και το είχαμε πληροφορηθεί και εμείς στην Ιταλία), σχετικά με τις αγροτικές επιδοτήσεις, οι οποίες χρησιμοποιήθηκαν από τους υπεύθυνους για την αγορά πολυτελών οχημάτων των δικών τους ανθρώπων. Συγκλόνισαν έτσι τον ευρωπαϊκό τύπο, που χρησιμοποίησε τον χαρακτηρισμό της Ευρωπαίας εισαγγελέως ότι πρόκειται για καθαρή «εγκληματική ενέργεια» που επέφερε θανάσιμο πλήγμα στην αγροτική οικονομία».

Άκουσα με πολλή προσοχή τον φιλέλληνα συνομιλητή μου —που ήταν, όπως μου είπε, αυστριακής καταγωγής— με τις πολλές γνώσεις και το μεγάλο ενδιαφέρον για την Ελλάδα· καθώς δε τον αποχωριζόμουν, τα συναισθήματά μου μετέπεσαν από τον θαυμασμό που νιώθαμε για τα αρχαία ελληνικά δημιουργήματα στην Ποσειδωνία της Μεγάλης Ελλάδας, στη θλίψη και στην ενοχή για το κατάντημα της σημερινής Ελλάδας. Αυτή τη μετάπτωση δεν την ανακοίνωσα σε κανέναν συμπατριώτη, γιατί δεν ήθελα να αμαυρώσω το όμορφο κλίμα που επικρατούσε σ’ εκείνη την εξόρμηση. Όμως, με αφορμή τη φαρσοκωμωδία της εξεταστικής επιτροπής, με την οποία θα καλυφθεί και ένα ακόμα «έγκλημα καθοσιώσεως» της σημερινής ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, αυθόρμητα συνδέθηκαν μέσα μου τα τρία περιστατικά, με τις ανάλογες παραστάσεις από τους θαμώνες της υπόγειας ταβέρνας του Βάρναλη, από τις συνεδριάσεις της εξεταστικής επιτροπής και από τα συμβαίνοντα στη σύγχρονη ελληνική πολιτική πραγματικότητα.

Αν μάλιστα συμβεί, σε ό,τι αφορά τη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα, να «προσμένουμε ίσως κάποιο θάμα» από αυτούς που μας έφεραν σ’ αυτήν την κατάντια και φιλοδοξούν να επανέλθουν ή να παραμείνουν στην εξουσία τάχα για να μας σώσουν, τότε, με όλο του το δίκιο, θα ακούσουμε τον άλλο μεγάλο ποιητή, τον Καβάφη, με κάποιες τυπικές φραστικές αλλαγές, να μας στείλει από τα «Τείχη» του το δικό του, παρόμοιο με αυτό του Βάρναλη, μήνυμα:

«Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην,

χωρίς αιδώ,

μεγάλα κι υψηλά τριγύρω σας

κτίσατε τείχη, κι ανεπαισθήτως

κλειστήκατε από τον κόσμο έξω».

Κι έτσι, για να επανέλθουμε στο Βάρναλη, με τον οποίο ξεκινήσαμε: «Χτές και σήμερα ίδια κι όμοια, χρόνια μπρος, χρόνια μετά, η ύπαρξή σου σε σκοτάδια, όλο πηχτότερα βουτά».