Μνήμη Ευεργετών…

Κάθε χρόνο στις 8 Νοεμβρίου τελείται στη Μητρόπολη Ιωαννίνων το ετήσιο μνημόσυνο υπέρ αναπαύσεως των ψυχών των αειμνήστων αδελφών Ζωσιμαδών, των Μεγάλων Ευεργετών και Δωρητών της πόλεως και γενικότερα της Ηπείρου. Η Εκκλησία και η κοινωνία των Ιωαννίνων ανακαλούν στη μνήμη τους όλους εκείνους τους σπουδαίους ΄Ελληνες και Χριστιανούς, οι οποίοι σε δύσκολους καιρούς για τον λαό μας διέθεσαν το προϊόν του μόχθου τους και της τίμιας εργασίας τους προκειμένου να ανακουφίσουν συνανθρώπους τους από τα βάρη της φτώχιας, από τον πόνο της αρρώστιας, της χηρείας, της ορφάνιας και να πετάξουν από πάνω τους το σκοτάδι της αμάθειας. «Ελάχιστη τιμή και ευγνωμοσύνη είναι να συμπροσευχηθούμε για την ανάπαυσή τους» στη Θεία Λειτουργία και το Μνημόσυνό τους τονίζει ο Σεβ. Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ. Μάξιμος. 

Στο ερώτημα γιατί επελέγη η εορτή των Αγίων Ταξιαρχών Μιχαήλ & Γαβριήλ για τη τέλεση του Μνημοσύνου άλλοι απαντούν ότι τη μέρα αυτή γιόρταζε τα ονομαστήριά του ένας από τους τετραυταδέλφους Ζωσιμάδες, ο Μιχαήλ. ΄Αλλοι πιστεύουν - μάλλον σωστά - ότι η τιμή στη μνήμη των Ζωσιμαδών, Ευεργετών κλπ Δωρητών θεσπίστηκε να αποδίδεται κατά τη διάρκεια της μεγάλης και επιφανούς εορτής του Πολιούχου άλλοτε των Ιωαννίνων Αρχαγγέλου Μιχαήλ, στο όνομα του οποίου είχε αφιερωθεί ο Μητροπολιτικός ναός της πόλης, που βρισκόταν στο κάστρο και καταστράφηκε το 1612 και στη θέση του κτίστηκε το υπάρχον τζαμί φετιχιέ (= της κατάκτησης). 

Μολονότι τα Γιάννινα είχαν σκλαβωθεί απ' τον καιρό του Σινάν πασά (1430) οι Τούρκοι θεώρησαν ότι τα κατέκτησαν πραγματικά μόνον όταν αφάνισαν το κέντρο της χριστιανικής λατρευτικής ζωής στην καρδιά των Ιωαννίνων, τον ναό του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, κτίσμα του Δεσπότη Μιχαήλ Α΄ Αγγέλου Δούκα Κομνηνού. Η πιο επίσημη γιορτή της τοπικής Εκκλησίας μας συνέχισε φυσικά να γιορτάζεται και μετά την εκθεμελίωση του ναού στο κάστρο. Κατά την εύσημη αυτή μέρα οι πρόγονοί μας θυμούνταν και  τις καταστροφές και τις ταπεινώσεις, που είχαν υποστεί ως Χριστιανοί και τις ιερές μορφές και τα έργα των Ευεργετών με τα οποία εκείνοι ακύρωναν στην πράξη τη δυστυχία και την αμορφωσιά, που επέβαλαν οι κατακτητές Οθωμανοί.

Ίσως να γίνονται -ελπίζω- αυτές τις μέρες στα σχολεία και το Πανεπιστήμιο διαφωτιστικές και τιμητικές εκδηλώσεις προς τιμήν των Ζωσιμαδών και Ευεργετών μας. Δε γνωρίζουμε πόσοι από τους μαθητές και φοιτητές της πόλης μας ή από μας τους μεγαλύτερους θα πάνε να ανάψουν ένα κερί στη μνήμη εκείνων των ανθρώπων, που με τη θυσιαστική αγάπη τους και την ευεργετισμική τους δράση χάρισαν σε μας το προνόμιο να μιλάμε σήμερα μια υπέροχη γλώσσα, την Ελληνική, να χαιρόμαστε ελεύθερα τη ζωή και να κάνουμε τον Σταυρό μας 'Ορθοδόξως και Ανατολικώς'. Στον λαό μας και στους νέους μας οι Ζωσιμάδες και οι άλλοι Ευεργέτες άφησαν πίσω τους φεύγοντας απ' αυτή τη ζωή απαράμιλλα παραδείγματα υψηλοφροσύνης, έμπρακτης αλληλεγγύης και συμπαράστασης για τον αναξιοπαθούντα συνάνθρωπο. Λένε πως κάποιοι πολιτικοί αντίπαλοι του Χαρ. Τρικούπη πλησίασαν τον Ευεργέτη Γ. Αβέρωφ και τον επιτίμησαν, όταν εκείνος προσέφερε μεγάλο χρηματικό ποσό για να μην κηρυχθεί σε πτώχευση η Ελλάδα το 1893. 

- Ωρέ, στον Τρικούπη τα 'δωσες, του είπαν. 

- Στο ΄Εθνος τα 'δωκα, απάντησε ο Αβέρωφ. Και συμπλήρωσε: 'Όποιος χωρίζει απ' την Πατρίδα του είναι άψυχο κρέας'!

Αλλ' αν ο Αβέρωφ είχε και έδωσε, ας θαυμάσουμε τον πατριωτισμό, την αγάπη για την ιδιαίτερη πατρίδα και την πίστη ενός πτωχού και άγνωστου στους πολλούς Βορειοηπειρώτη Εθνικού Ευεργέτη. Πρόκειται για τον Κων. Στεφ. Παπαδόπουλο απ' την Αρίζα Λεσκοβικίου, που όρισε εκτελεστή της Διαθήκης του τον Εθνάρχη Ελ. Βενιζέλο για να διατεθούν απ' την ασήμαντη περιουσία του 2.000 δραχμές και άλλα μικροποσά και τόκοι υπέρ του Εθνικού Στόλου, 3.800 δραχμές για να γίνει υδραγωγείο στη γενέτειρά του και 50 δραχμές με τους τόκους να αγοραστεί καντήλι σε μοναστήρι της Καρδίτσας! 

* * * 

Στη μνήμη του Κων. Παπαδοπούλου, των Ζωσιμαδών και όλων των λοιπών Ευεργετών και Δωρητών της Ηπείρου χαράσσονται οι λίγες και φτωχές αυτές γραμμές. Ας είναι γι' αυτούς παντοτεινή η ευγνωμοσύνη μας και η μνήμη τους αιωνία.