«Ποταμός Βίκος»: Η αλήθεια βρίσκεται κάπου στη μέση!..

on .

pinakida
• Στο θέμα «ποταμός Βίκος» επανέρχεται ο Στέφανος Χρη­στογούλας από το Βραδέτο Ζαγορίου, μετά την επιστολή του στον «Π.Λ.», που δημοσιεύθηκε στο φύλλο 29-30 Ιουλίου 2017.
Μετά από ενδελεχή έρευνα που έκανε ο ίδιος, προβαίνει σε νέα επιστολή προς την εφημερίδα, γράφοντας τα εξής:
• Όλα ξεκίνησαν από την αναγρα­φή σε πινακίδες ενημέρωσης των λέξεων «ποταμός Βίκος» στο ύψος του  γεφυριού  του  Νούτσου ή Κόκκορου. Η λέξη ποταμός ήταν αυτή καθ’ εαυτή και ο λόγος που ανάρτησα οξέα σχόλια προς τους υπεύθυνους.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι η λέξη «ποταμός» δέχεται μόνο έναν ορισμό = Υδάτινο ρεύμα όπου έχει αρχή (γνωστές πηγή/ές) παρουσιάζει αυξομειούμενη ροή (έχει όγκο υδάτων συνεχώς) και εκβάλει κάπου (σε λίμνη, σε θάλασσα, σε άλλο μεγαλύτερο ποτάμι).
Καθημερινά στο άκουσμα της λέξης Βίκος, πιστεύω ΟΛΟΙ στο μυαλό μας φέρνουμε την χαράδρα του Βίκου. Ακούμε:
- Περπάτησα τον Βίκο….
- πήγα και είδα τον Βίκο από την Μπελόη

- ο Μέγα Λάκκος κατεβαίνει στον Βίκο…
- η Αγία Παρασκευή μέσα στον Βίκο…
- από την Οξυά να δείτε τον Βίκο…
- Βόλτα στο Κλήμα μέσα στο Βίκο…
- Στην Παναΐα μέσα στο Βίκο…
- Οι περίφημοι Βικογιατροί….
- Κρυφτήκαν τα αγριόγιδα στο Βίκο…
- Πέφτουν οι πέρδικες στα γκρεμά του Βίκου…
- Υπάρχει νερό στο Βίκο;;;
και πολλές εκατοντάδες παρόμοιες φράσεις που υπονοούν την «Χαράδρα του Βίκου» και που όταν τις άκουγα (και τις ακούω) από στόμα κατοίκων όλων των ηλικιών, ορειβατών, συγγραφέων, φίλων, αγνώστων… ακόμη και τουριστών (Ελλήνων & Αλλοδαπών) σκέφτηκα ότι όλοι είναι αδαείς;;;
Μετά την δημοσίευση του άρθρου μου στο φύλλο 17072 του Πρωϊνού Λόγου την 29-30 Ιουλίου 2017, έχω χάσει τον ύπνο μου, προσπαθώντας να βρω την αλήθεια ή τουλάχιστον να την πλησιάσω. Έβγαλα βιβλία, ανάτρεξα σε ψηφιακές βιβλιοθήκες, έντυπα τουριστικών καταλυμάτων κλπ. «ποταμός Βίκος , ποταμός Βίκος ή καλύτερα χείμαρρος Βίκος ή ρέμα Βίκος ή ή ή ή …..
Και το αποφάσισα, να κάτσω να διαβάσω, να βρω και να συγκρίνω τις πληροφορίες και να δω τελικά ο « Βίκος» πόσο συχνά αναφέρεται ως ποτάμι.
Ξεκίνησα από παλιά, στο βάθος των αιώνων και πρώτο ηλεκτρονικό βιβλίο «Ηπειρωτικά του Αθανασίου Σταγειρίτου – Ιστορία και γεωγραφία της Ηπείρου 1812» …δεν βρίσκω ποτάμι Βίκος ούτε καν Βοϊδομάτης!
Στην Χρονογραφία του Αραβαντινού, μια αναφορά στον Βοϊδομάτη και αυτή ως κλάδος του ποταμού Αώου.
Όσο πλησιάζουμε προς την σήμερον ο κατεξοχήν ανθρωπογεωγράφος του Ζαγοριού, Ιωάννης Λαμπρίδης στα «Ζαγοριακά» του σημειώνει αρκετές αναφορές για τον Βίκο άλλοτε ως ποταμό, άλλοτε χωρίς καμία ονομασία. Κάπου γράφει: …ο του Βίκου (εννοώντας την χαράδρα) ποταμός  ξηραινόμενος ως επί το πλείστον κατά το θέρος (εδώ υπάρχει η αντιδιαστολή της έννοιας ποταμός με τον χείμαρρο ή ρέμα) μόνον από της εκβολής του μέχρι των υπωρείων του Βιτσικού και πηγάζων από των Ριζιανών και Γυφτοκάμπου (τόπου όλως αγόνου), συναντών δε καθοδόν πολλούς χειμάρρους εμβαίνει εις το μέγα του Βίκου χάσμα (Χαράδρα του Βίκου) εξ ου και την ονομασίαν του έλαβε, και δεχόμενος ενταύθα εκ πολλών και διαφόρων αυτού σχισμάτων πολλάς ρύακας, …., επονομάζεται Βοϊδομάτι και ενούται μετά του προηγουμένου.
Έτσι λοιπόν η χαράδρα είναι αυτή που δίνει το όνομα και όχι το «ρέμα» ή ο «χείμαρρος» ή το «ποτάμι» προς την χαράδρα. Για αυτό άλλωστε ακόμη και σήμερα πολλοί γνωρίζουν ως Βίκο, την χαράδρα και όχι το υδάτινο ρεύμα. Και για αυτό υπήρξε το άρθρο μου.
Συνεχίζοντας ο Λαμπρίδης στα βιβλία του «περί των εν Ηπείρω αγαθοεργημάτων, 1880 τόμος Β’»  σημειώνει αναφορές στο «Τμήμα Ζαγορίου» όπως:
- Σελ 79. 3) η κυρ - Αγγελική ….Η από του ποταμού Βίκου…Σκάλα…1868 με 4.500 γρόσια
- Σελ 80. Είκοσι και τρεις γέφυρες Αναφέρει τον Αώο και τους άλλους απλά ως ποτάμια.
- Σελ 80. «γέφυρα μεταξύ των κωμών…Σωποτσέλιον, Μπάγιας, Κουκουλίου… (δεν αναφέρει ποταμό Βίκο ???)
- Σελ 81. Μεταξύ των κωμών Μπάγια και Τσεπέλοβο γεφύρι Χάτσιου 1804 επί παραποτάμου ( καμιά αναφορά για Βίκο)
- Σελ 100. Δι’ ού διέρχεται το ποτάμιον τούτο (???)
Και φτάνουμε στον δάσκαλο Λαζαρίδη όπου αντιγράφει στην «Μικρή Ζαγοριακή Βιβλιοθήκη, αρ 5» τα προγραφόμενα του Λαμπρίδη.
Η – δυστυχώς, ομολογώ – επιπόλαιά μου ανάγνωση …
- Σελ 10. Όλη όμως η μεγαλοπρέπεια του Βίκου (χαράδρα)  μπορεί να την νοιώσει κανείς αν διασχίσει πεζοπορώντας την χαράδρα….
- Σελ 11 – 12. Εις την περιφέρεια Ζαγορίου υπάρχει χαράδρα 20 και πλέον χιλιομέτρων, δημιούργημα μάλλον υδατογενές , γνωστή υπό το όνομα «Βίκος».
- Σελ 14. Ολίγοι ασφαλώς είναι εκείνοι….και να θαυμάσουν το Κολλοράντο του Ζαγορίου… από το μοναστήρι Ρογκοβό του Τσεπελόβου… βαδίζοντας στο βάθος της χαράδρας… εως τον Πόρο (= κεντρική πηγή του Βοϊδομάτη). Αμφοτερόπλευρα… υπάρχουν ορμητικοί χείμαρροι (όπως η Ράντενα, ο Σδένικος, το Βαθύλακκο, η Ρέκλα και το Κλήμα)…. μαγική χαράδρα του Βίκου!
- Σελ 17. Η χαράδρα του Βίκου αρχίζει….. από το Ρογκοβό…. Που λέγεται από μερικούς Βικάκης ή Πάνω Βίκος ( δηλαδή πρόσφατη ονομασία , από μερικούς, ελλείψεως παλαιότερης άρα και δοσμένη ασύδοτα). Το πιο μεγάλο ενδιαφέρον (συνεχίζει ο Λαζαρίδης) παρουσιάζει η χαράδρα από το γεφύρι του Μίσιου και πέρα (προς τα κάτω καθώς κυλούν τα νερά) που λέγεται και αυτό Βίκος…
- Σελ 18… εισδύσαντες καθ’ ολοκληρίαν εις το φρικοδέστερον και παμμέγιστον τούτο χάσμα… του περιωνύμου Βίκου…
Και συνεχίζονται οι αναφορές πάντα στον Βίκο (χαράδρα) και όχι τον «ποταμό».
Κλείνω με μια μικρή αναφορά στην σύγχρονη Μελέτη ανάδειξης Φαραγγιού Βίκου: σελ. 7 & 8 ……Από υδρογεωλογική άποψη και σύμφωνα με τον Χάρτη Υδατικής Διαίρεσης της Ελλάδας της ΔΙνσης Χαρτογράφησης Δασών του Υπ. Γεωργίας, η περιοχή ανήκει στην υδατική περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας και στο υδατικό διαμέρισμα της Ηπείρου. Το υδρογραφικό δίκτυο της περιοχής εντάσσεται στην υδρολογική λεκάνη του Αώου-Σαρανταπόρου και στην υπολεκάνη του Βοϊδομάτη. Ο ποταμός Βοϊδομάτης πηγάζει από το Κεντρικό Ζαγόρι και αποτελεί ουσιαστικά παραπόταμο του Αώου. Η συμβολή των δύο ποταμών βρίσκεται στην πεδιάδα της Κόνιτσας κοντά στην Κλειδωνιά. Συνεχούς ροής καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους είναι μόνο το χαμηλότερο τμήμα του και ιδιαίτερα από την περιοχή ανατολικά του συνοικισμού Βίκου, όπου βρίσκονται και οι κύριες πηγές του, μέχρι τη συμβολή του με τον Αώο ποταμό, συνολικού  μήκους περίπου 15 χλμ. και υδατοπαροχής 2,8 m3/sec. Νοτιότερα του οικισμού Βίκου, δηλ. στα ψηλότερα σημεία του ποταμού, αυτός τροφοδοτείται από πηγές μη συνεχούς ροής και από όμβρια ύδατα, με συνέπεια να μην είναι εκεί συνεχούς ροής. Οι λίγες πηγές συνεχούς ροής στη συγκεκριμένη περιοχή (νότια του οικισμού Βίκου) δεν είναι ικανές να δώσουν στον ποταμό συνεχή επιφανειακή ροή. Το χειμώνα το τμήμα αυτό έχει χειμαρρώδη μορφή και είναι αδιάβατο. Στο Βοϊδομάτη καταλήγουν επίσης τα νερά των ρεμάτων Βίκου και Σκαμνελιώτικου, που έχουν τις πηγές τους στην περιοχή του Γυφτόκαμπου. Αυτά συνιστούν τη μεγαλύτερη διακλάδωση του Βοϊδομάτη, διασχίζουν το ΝΑ τμήμα της περιοχής (φαράγγι μικρού Βίκου) και έχουν συνεχή ροή σε μεγάλο τμήμα τους.
Μετά από όλα αυτά, ανεξάρτητα που καταλήγει το πόρισμα, αλλά και ανεξάρτητα των «πιστεύω» του καθενός για το θέμα «ποταμός Βίκος» οφείλω να ζητήσω μισή συγγνώμη  αφού κατάλαβα πόσο επιφανειακή είναι τελικά η γνώση μας πάνω σε διάφορα θέματα και πόσο μπορεί να διαφέρει η αλήθεια μέσα από πολλές σύμφωνες «επιφανειακές» γνώσεις.
Και όπως είπε κάποιος σοφός «Δεν αποποιούμαι των ευθυνών μου… δεν παζαρεύω την τιμωρία μου».

 

ΙΟΝΙΑ ΟΔΟΣ